Rhaglen, penderfyniadau a chofnodion

I dderbyn unrhyw ymddiheuriadau am absenoldeb.

Derbyniwyd ymddiheuriadau gan y Cynghorwyr Gareth Coj Parry, Linda Morgan, Elin Walker Jones, Einir Wyn Williams.

I dderbyn unrhyw ddatganiadau o fuddiant personol.

Ni dderbyniwyd unrhyw ddatganiadau o fuddiant personol.

Nodi unrhyw eitemau sy’n fater brys ym marn y Cadeirydd fel y gellir eu hystyried.

Dim i’w nodi.

Bydd y Cadeirydd yn cynnig y dylid llofnodi cofnodion cyfarfod diwethaf y pwyllgor hwn, a gynhaliwyd ar y 25 Medi 2025, fel rhai cywir.

Llofnododd y Cadeirydd gofnodion y cyfarfod blaenorol o’r pwyllgor hwn a gynhaliwyd ar 20 Medi 2025, fel rhai cywir.

Er mwyn craffu ar faterion perfformiad o fewn yr Adran.

1.    Derbyn yr adroddiad.

2.    Gofyn i’r adran gyllid ohebu gyda’r asiantaeth swyddfa brisio er mwyn cael rhestr o holl dai gwag yng Ngwynedd.

3.    Gofyn i’r aelod cabinet anfon llythyr i’r llywodraeth yn datgan pryder am renti uchel yn y sector tai preifat a phwyso arnynt i gyflwyno mesurau i sicrhau bod y rhestr yn fforddiadwy a lleihau digartrefedd.

4.    Annog yr Adran Tai ac Eiddo i roi cyhoeddusrwydd i ddatblygiadau tai newydd arbenigol ar gyfer pobl gyda anghenion penodol.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan yr aelod Cabinet Tai ac Eiddo a’r Pennaeth Adran. Amlygwyd y byddai’r adroddiad yn cynnwys gwybodaeth o berfformiad yr adran o fis Ebrill i ddiwedd mis Medi 2025. Eglurwyd y byddai yn adrodd ar y ffigyrau mwyaf diweddar er mwyn rhoi darlun cywir i aelodau’r pwyllgor, gan fod y cyfarfod gwreiddiol wedi ei ohirio. Cywirwyd ystadegau y nifer o dai gwag sydd wedi dod nol i ddefnydd yn sgil cefnogaeth gan y Cyngor yng Ngwynedd, a’r nifer sydd wedi dod nôl i ddefnydd trwy grant cartrefi gwag. Cyfeiriwyd at y mesuriadau gan nodi mai 306 o dai sydd wedi dod nol i ddefnydd yn sgil cefnogaeth gan y Cyngor, gyda 123 ohonynt trwy’r grantiau Cynllun Cartrefi Gwag. Nodwyd bod y ffigyrau wedi cynyddu erbyn diwedd mis Tachwedd, i 321 o dai sydd wedi dod nôl i ddefnydd a 128 trwy’r grantiau Cynllun Cartrefi Gwag, sydd yn adlewyrchu llwyddiant mawr. Mynegwyd bod y Cynlluniau Tai Gwag yn parhau i fod yn llwyddiannus, ac ar y rheng flaen yng Nghymru o ran dod a thai gwag nol i ddefnydd ar gyfer perchnogion lleol.

Mynegwyd pryder bod y system bresennol ar gyfer ceisiadau’r grantiau braidd yn  fiwrocrataidd. Nodwyd bod llawer o bobl yn disgwyl amser maith yn ystod y broses ac yn methu dechrau ar y gwaith sydd ei angen cyn symud i fewn. Gofynnwyd a yw’n bosib diwygio elfennau o’r grant er mwyn cyflymu’r broses? Awgrymwyd y dylid cyflwyno mesurydd ychwanegol  i adnabod beth sydd yn cymryd cymaint o amser. Nodwyd hefyd bod y cyfyngiad amser o 6 mis mae’r perchnogion yn cael i wneud y gwaith yn annheg gan ystyried prysurdeb contractwyr, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig. Holwyd a yw’n bosib i bobl cael estyniad?  Mewn ymateb, rhoddwyd manylion am ddarpariaeth y grant gan nodi ei fod yn bwrpasol i ddarparu cymorth ariannol i bobl adfer nodweddion hanfodol mewn tai er mwyn gwneud y tai yn gynnes ac yn ddiogel. Oherwydd hyn, pwysleisiwyd ei fod yn anodd creu cynllun sydd yn addas i bawb.

Manylwyd ar y prosiectau sydd ar waith yn yr adran, i weithredu ar addewidion Cynllun y Cyngor 2023-28. Adroddwyd ar y cynnydd llwyddiannus sydd wedi bod yn y flwyddyn diwethaf, gan nodi bod yr adran ar y ffordd i gyflawni bob nod. Tywyswyd yr Aelodau trwy’r adroddiad wrth diweddaru ar y cynnydd ymhob prosiect i wireddu amcanion Cynllun y Cyngor;

Nodwyd bod Cynllun Tŷ Gwynedd yn gwneud cynnydd da fel rhan o gynllun Gwynedd Glyd. Nodwyd bod datblygiad Dol Afon Goch bron a chwblhau a’r broses osod wrthi’n mynd rhagddo. Mynegwyd bod datblygiad hen safle Ysgol Babanod Coed Mawr, Bangor hefyd yn gwneud cynnydd da gyda’r gwaith strwythurol ar y gweill. Nodwyd bod 433 o dai gymdeithasol wedi eu gosod trwy’r rhaglen Adeiladu Tai Cymdeithasol a’r bartneriaeth gyda’r Cymdeithasau Tai, sy’n dangos eu bod ar y ffordd i gyflawni’r targed o 500 erbyn diwedd y flwyddyn ariannol. Ymhelaethwyd ar datblygiadau’r Cynllun Prynu i Osod, gan nodi eu bod wedi llwyddo i brynu 51  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 5.

Er mwyn craffu ar faterion perfformiad o fewn yr Adran.

1. Derbyn yr adroddiad.
2. Cydnabod y gwaith da sy’n cael ei wneud yn yr adran gan datgan pryder am ffigyrau asesiad Diogelu rhag Amddiffyn Rhyddid (DOLS) a’r rhestr aros am ofal cartref.
3. Gofyn am adroddiad cynnydd ar y protocol cwympo.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan yr aelod Cabinet Oedolion, Iechyd a Llesiant a’r Pennaeth Adran. Nodwyd fod yr adroddiad yn seiliedig ar berfformiad yr adran Oedolion hyd ddiwedd mis Awst. Cydnabuwyd bod y data a’r ffigyrau bellach wedi dyddio ers dyddiad gwreiddiol cyfarfod y pwyllgor hwn, oherwydd bod data'r maes yn newid yn ddyddiol. Cadarnhaodd yr Aelod Cabinet ei fod yn adrodd ar y data sydd yn yr adroddiad. Diolchodd yr Aelod Cabinet i holl staff yr adran gan ddiolch yn arbennig i’r nifer fawr o staff bydd yn gweithio dros gyfnod y Nadolig. Diolchwyd i’r amryw bartneriaid allweddol yr adran, y trydydd sector a’r gwirfoddolwyr. Amlinellwyd prif brosiectau’r adran gan nodi bod yr adran yn parhau i gyflawni er gwaethaf yr heriau lleol a chenedlaethol, gyda’r galw cynyddol a’r capasiti cyfyngedig.

Tywyswyd yr aelodau trwy’r adroddiad yn dangos sut mae’r adran yn gweithredu i gyflawni addewidion Cynllun y Cyngor 2023-28. Rhoddwyd trosolwg o waith ddydd i ddydd yr adran a rhannwyd gwybodaeth am yr archwiliadau allanol sydd wedi bod yn y cyfnod dan sylw. Rhoddwyd trosolwg o effaith yr heriau a godwyd yn adroddiad Llechen Lan, sy’n tynnu sylw at y pwysau ariannol a gweithredol yn y system iechyd a gofal.

Manylwyd ar y prosiect o foderneiddio adnoddau gofal i gwrdd ag anghenion y dyfodol. Nodwyd bod y gwaith o uwchraddio cartrefi preswyl Hafod Mawddach a Cefn Rodyn wedi eu cwblhau, a’r uned ddementia yn Bryn Blodau wedi ei agor. Nodwyd bod yr uned dementia ar fin agor ym Mhlas Hedd a disgwylir cadarnhau dyddiad agor yn fuan. Nodwyd bod trafodaethau yn datblygu o ran darpariaeth Tai Gofal Ychwanegol yng Nghaernarfon, gyda’r safle wedi ei adnabod. Amlygwyd bod y cynllun busnes amlinellol nesaf ar gyfer safle Penyberth wedi ei gymeradwyo gan y Cabinet yn ddiweddar. Cadarnhawyd bod y gwaith adeiladu wedi dechrau ar ddatblygiad tai gyda gofal addas ar safle Penyberth, gyda’r bwriad o fod yn barod erbyn Hydref 2026. Cadarnhawyd hefyd bod y gwaith atgyweirio safle Dolfeurig yn mynd ymlaen a bod datblygiadau sylweddol wedi bod dros y misoedd diwethaf. Ymhelaethwyd bod adnodd wedi ei adnabod i gychwyn gwaith Tai Gofal Ychwanegol yn ardal Dolgellau a bod y gwaith wedi cychwyn.

Rhannwyd manylion am y defnydd cynyddol o dechnoleg yn yr adran, i wella gallu trigolion Gwynedd i gael mynediad at gefnogaeth gofal. Manylwyd ar y darpariaeth teleofal ar wefan y Cyngor, sy’n galluogi i bobl Gwynedd weld beth sydd yn digwydd o fewn eu cymunedau nhw. Mynegwyd bod dros 80% o ddyfeisiadau teleofal y Sir wedi eu trosglwyddo i ddyfeisiadau newydd digidol, heb gost bellach i drigolion y sir. Nodwyd fod hyn yn waith arloesol yn y maes ac yn cefnogi unigolion i fod yn annibynnol. Cyfeiriwyd at y gwaith datblygu gwasanaeth taliadau uniongyrchol syth yn parhau. Nodwyd bod pecynnau newydd yn cael cynnig cyfrif digidol, gyfwerth a ‘waled rithiol; er mwyn gallu rheoli eu pecynnau taliadau uniongyrchol yn haws.

Adroddwyd ar y datblygiadau sydd wedi bod wrth i’r Cyngor cydweithio a Gwasanaethau Iechyd i alluogi pobl  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 6.

Er mwyn craffu ar faterion perfformiad o fewn yr Adran.

1. Derbyn yr adroddiad.
2. Gofyn i Gadeirydd y Cyngor ystyried galw cyfarfod arbennig o’r Cyngor Llawn er mwyn rhoi cyfle i bob aelod drafod a chraffu’r Cynllun Ymateb i’r Adolygiad Ymarfer Plant cyfiawnder trwy Ddewrder.
3. Gofyn i’r adran ddatblygu mesuryddion newydd, yn dangos bod plant mewn gofal yn cael eu gweld yn gyson gan staff y Cyngor ac un arall sy’n dangos cynnydd gyda Cynllun ymateb i’r adroddiad adolygiad Ymarfer Plant Cyfiawnder.

Gofynnodd y Cadeirydd beth yw’r diweddaraf gyda’r rhaglen waith ymateb i Adolygiad Ymarfer Plant – Cyfiawnder Trwy Ein Dewrder a phryd fydd y pwyllgor yn derbyn adroddiad ar y rhaglen waith? Mewn ymateb, cadarnhaodd y Cyfarwyddwr Corfforaethol bydd cyfarfod arbennig o’r Pwyllgor ym mis Ionawr 2026. Eglurwyd y broses, gan nodi bod y Cyngor wedi sefydlu Bwrdd a Chynllun Ymateb, sydd wedi ei diwygio a’i adnewyddu ers i’r Adolygiad Ymarfer Plant gael ei gyhoeddi, a chadarnhawyd bydd cyfle i’w graffu yn y cyfarfod arbennig. Sicrhawyd bod yr Adran yn ymrwymedig i weithredu i ymateb i’r argymhellion yn llawn. Cyflwynwyd cais gan aelodau o’r Pwyllgor am gyfarfod arbennig o’r Cyngor Llawn er mwyn rhoi cyfle i’r holl aelodau graffu ar y Cynllun hollbwysig.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan yr aelod Cabinet Plant a Theuluoedd. Rhoddwyd diweddariad ar beth sydd wedi ei gyflawni gan yr adran plant hyd at ddiwedd mis Medi. Nodwyd bod gan yr Adran Plant a Chefnogi Teuluoedd ddau brosiect sydd ar waith yng Nghynllun y Cyngor, y Cynllun Awtistiaeth a Chynllun datblygu darpariaeth breswyl i blant mewn gofal cartrefi grŵp bychain.

Manylwyd ar y Cynllun Awtistiaeth, gan nodi nod y gwaith yn ffynnu a’r galw am wasanaeth yn parhau i godi. Nodwyd bod y system ymgynghori rhwng y Tîm Awtistiaeth a’r gweithwyr cymdeithasol yn gweithio yn effeithiol ac mae nifer o achosion o ymyrraeth gynnar a chefnogaeth arbenigol wedi arwain at ostyngiad mewn angen a statws, a nifer o achosion wedi cau yn dilyn ymyrraeth.

Nodwyd bod y rhaglen hyfforddi staff yn parhau ac yn datblygu gyda gwahanol lefelau o hyfforddiant, a’r union lefel i’w gyflawni yn ddibynnol ar y swydd. Ymhelaethwyd bod y tîm bellach yn hyfforddi gweithwyr i hwyluso a rhedeg grwpiau a rhaglenni cefnogi ac addysgol i rieni a gofalwyr yn ogystal â grwpiau hunaniaeth i bobl ifanc awtistig. Adroddwyd bod grwpiau ‘Paned a Sgwrs’ i rieni a gofalwyr a chlwb Niwro i bobl ifanc yn parhau i fod yn llwyddiannus. Nodwyd bod yr Ap Niwro Cymru bellach ar gael, sydd wedi ei ddatblygu gan Awtistiaeth Gwynedd ar gyfer darparu gwybodaeth, cyngor a chymorth i’r gymuned. Nodwyd bod yr arian ar gyfer y cynllun yn dod i ben ym 2027 ac felly bydd angen ystyried sut i sicrhau parhad y gwasanaeth i’r dyfodol o safbwynt cynaliadwyedd.

Manylwyd ar y cynllun datblygu darpariaeth breswyl i blant mewn gofal mewn cartref grŵp bychan, sydd wedi datblygu yn sylweddol. Nodwyd bod cartref ym Morfa Bychan bellach yn weithredol, gyda 2 blentyn yn byw ynddo. Mewn ymateb i ymholiad, cadarnhawyd mai lle i 2 blentyn yn unig sydd yn y cartref, er mwyn sicrhau aelwyd gartrefol i’r plant yn unol â’r strategaeth genedlaethol. Eglurwyd bod datblygiadau yn digwydd yn safle Deiniolen, gan nodi bod dirprwy reolwr wedi ei benodi a 5 gweithiwr preswyl ar gyfer yr ail dŷ yn Neiniolen. Cadarnhawyd bod y staff wedi cychwyn eu swyddi. Nodwyd bod yr adran yn parhau i ddisgwyl am gofrestriad swyddogol i’r cartrefi, a disgwylir hyn yn fuan gan  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 7.

I fabwsiadu’r briff ac i ethol Aelodau.

1. Mabwysiadu’r briff.

2. Ethol y Cynghorwyr Elwyn Jones, Sian Williams, Menna Baines, Angela Russell, Elin Walker Jones i fod yn aelod o’r grŵp tasg a gorffen. Etholwyd y Cynghorydd Beth Lawton i fod yn aelod wrth gefn.

Gofynnodd y Cadeirydd beth yw’r diweddaraf gyda’r rhaglen waith ymateb i Adolygiad Ymarfer Plant – Cyfiawnder Trwy Ein Dewrder a phryd fydd y pwyllgor yn derbyn adroddiad ar y rhaglen waith? Mewn ymateb, cadarnhaodd y Cyfarwyddwr Corfforaethol bydd cyfarfod arbennig o’r Pwyllgor ym mis Ionawr 2026. Eglurwyd y broses, gan nodi bod y Cyngor wedi sefydlu Bwrdd a Chynllun Ymateb, sydd wedi ei diwygio a’i adnewyddu ers i’r Adolygiad Ymarfer Plant gael ei gyhoeddi, a chadarnhawyd bydd cyfle i’w graffu yn y cyfarfod arbennig. Sicrhawyd bod yr Adran yn ymrwymedig i weithredu i ymateb i’r argymhellion yn llawn. Cyflwynwyd cais gan aelodau o’r Pwyllgor am gyfarfod arbennig o’r Cyngor Llawn er mwyn rhoi cyfle i’r holl aelodau graffu ar y Cynllun hollbwysig.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan yr aelod Cabinet Plant a Theuluoedd. Rhoddwyd diweddariad ar beth sydd wedi ei gyflawni gan yr adran plant hyd at ddiwedd mis Medi. Nodwyd bod gan yr Adran Plant a Chefnogi Teuluoedd ddau brosiect sydd ar waith yng Nghynllun y Cyngor, y Cynllun Awtistiaeth a Chynllun datblygu darpariaeth breswyl i blant mewn gofal cartrefi grŵp bychain.

Manylwyd ar y Cynllun Awtistiaeth, gan nodi nod y gwaith yn ffynnu a’r galw am wasanaeth yn parhau i godi. Nodwyd bod y system ymgynghori rhwng y Tîm Awtistiaeth a’r gweithwyr cymdeithasol yn gweithio yn effeithiol ac mae nifer o achosion o ymyrraeth gynnar a chefnogaeth arbenigol wedi arwain at ostyngiad mewn angen a statws, a nifer o achosion wedi cau yn dilyn ymyrraeth.

Nodwyd bod y rhaglen hyfforddi staff yn parhau ac yn datblygu gyda gwahanol lefelau o hyfforddiant, a’r union lefel i’w gyflawni yn ddibynnol ar y swydd. Ymhelaethwyd bod y tîm bellach yn hyfforddi gweithwyr i hwyluso a rhedeg grwpiau a rhaglenni cefnogi ac addysgol i rieni a gofalwyr yn ogystal â grwpiau hunaniaeth i bobl ifanc awtistig. Adroddwyd bod grwpiau ‘Paned a Sgwrs’ i rieni a gofalwyr a chlwb Niwro i bobl ifanc yn parhau i fod yn llwyddiannus. Nodwyd bod yr Ap Niwro Cymru bellach ar gael, sydd wedi ei ddatblygu gan Awtistiaeth Gwynedd ar gyfer darparu gwybodaeth, cyngor a chymorth i’r gymuned. Nodwyd bod yr arian ar gyfer y cynllun yn dod i ben ym 2027 ac felly bydd angen ystyried sut i sicrhau parhad y gwasanaeth i’r dyfodol o safbwynt cynaliadwyedd.

Manylwyd ar y cynllun datblygu darpariaeth breswyl i blant mewn gofal mewn cartref grŵp bychan, sydd wedi datblygu yn sylweddol. Nodwyd bod cartref ym Morfa Bychan bellach yn weithredol, gyda 2 blentyn yn byw ynddo. Mewn ymateb i ymholiad, cadarnhawyd mai lle i 2 blentyn yn unig sydd yn y cartref, er mwyn sicrhau aelwyd gartrefol i’r plant yn unol â’r strategaeth genedlaethol. Eglurwyd bod datblygiadau yn digwydd yn safle Deiniolen, gan nodi bod dirprwy reolwr wedi ei benodi a 5 gweithiwr preswyl ar gyfer yr ail dŷ yn Neiniolen. Cadarnhawyd bod y staff wedi cychwyn eu swyddi. Nodwyd bod yr adran yn parhau i ddisgwyl am gofrestriad swyddogol i’r cartrefi, a disgwylir hyn yn fuan gan  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 8.