Rhaglen, penderfyniadau a chofnodion

Cydnabuwyd yr wythnos hon fel Wythnos Genedlaethol Gofalwyr. Esboniwyd bod yr wythnos hon yn ymgyrch flynyddol i godi ymwybyddiaeth o ofalu ac i dynnu sylw at yr heriau y mae gofalwyr di-dâl yn eu hwynebu, gan gydnabod eu cyfraniad hollbwysig. Diolchwyd yn ddiffuant ar ran y Cabinet i’r miloedd o ofalwyr di-dâl yng Ngwynedd sy’n edrych ar ôl aelodau o’u teuluoedd, ffrindiau a chymdogion bob dydd. Pwysleisiwyd bod eu gwaith yn gwneud gwahaniaeth enfawr i fywydau pobl ac i’n cymunedau, ac yn aml iawn bod y gwaith hwn yn digwydd y tu ôl i’r llenni. Diolchwyd i staff a phartneriaid sy’n gweithio ochr yn ochr â gofalwyr i’w cefnogi.

Nodwyd bod y Cyngor yn trefnu digwyddiadau drwy’r wythnos ac ar draws y sir er mwyn trafod y gefnogaeth sydd ar gael i ofalwyr di-dâl, a chroesawyd unrhyw un i fynychu.

Ni dderbyniwyd unrhyw ymddiheuriad.

Datganwyd buddiant personol gan y Cyng June Jones mewn perthynas ag eitem 6 gan ei bod yn Lywodraethwr yn yr Ysgol.

Nid oedd unrhyw fater brys.

Nid oedd unrhyw fater yn codi o drosolwg a chraffu.

Derbyniwyd cofnodion y cyfarfodydd a gynhaliwyd ar 19 Mai 2026 fel rhai cywir. 

Cadarnhawyd yn derfynol y cynnig a roddwyd drwy hysbysiad statudol sef - “Cau Ysgol Y Garreg ar 31 Awst 2026 a dynodi Ysgol Cefn Coch fel yr ysgol amgen o 1 Medi 2026,”  yn unol ag Adran 53 o’r Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 a gofynion y Cod Trefniadaeth Ysgolion 11/2018. 

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Cyng. Dewi Jones.

PENDERFYNIAD

Cadarnhawyd yn derfynol y cynnig a roddwyd drwy hysbysiad statudol sef - “Cau Ysgol Y Garreg ar 31 Awst 2026 a dynodi Ysgol Cefn Coch fel yr ysgol amgen o 1 Medi 2026,”  yn unol ag Adran 53 o’r Ddeddf Safonau a Threfniadaeth Ysgolion (Cymru) 2013 a gofynion y Cod Trefniadaeth Ysgolion 11/2018. 

TRAFODAETH

Nodwyd mai pwrpas yr adroddiad oedd adrodd ar yr hyn a ddeilliodd o’r cyfnod gwrthwynebu statudol o 28 diwrnod ar y cynnig i gau Ysgol y Garreg.

Mynegwyd bod y penderfyniad ynglŷn ag Ysgol y Garreg yn un o’r penderfyniadau anoddaf yr oedd wedi ei ystyried fel Aelod Cabinet Addysg. Nodwyd nad oedd neb yn mynd i’r maes addysg gyda’r bwriad o gau ysgolion, gan fynegi ei uchelgais i weld ysgolion yn ffynnu, plant yn llwyddo a chymunedau yn gryf. Cydnabuwyd y teimladau cryf a oedd wedi amlygu eu hunain yn ystod y broses hon a’r tristwch yr oedd llawer yn ei deimlo.

Nodwyd bod Ysgol y Garreg wedi gwasanaethu ei chymuned yn ffyddlon dros flynyddoedd lawer. Talwyd teyrnged i’r staff, y llywodraethwyr, rhieni a’r gymuned a oedd wedi gweithio mor galed dros yr ysgol am dros ganrif a mwy. Er hyn, mynegwyd cyfrifoldeb i edrych yn onest ar y sefyllfa fel yr oedd hi heddiw, nid fel y byddem yn dymuno iddi fod.

Nodwyd bod yr heriau demograffig sy’n wynebu rhai o’n cymunedau gwledig yn real ac yn ddwys. Er ei bod yn boenus, mynegwyd yr angen i gydnabod y ffeithiau a oedd gerbron, yn enwedig sefyllfa ddifrifol Ysgol y Garreg. Nodwyd bod lles a chyfleoedd plant yn ganolog wrth wneud penderfyniadau addysgol, a dyna oedd yr egwyddor a oedd wedi arwain drwy’r broses hon. Tanlinellwyd yr angen i sicrhau bod plant yn cael mynediad at addysg gynaliadwy, ystod eang o brofiadau ac amgylchedd dysgu a allai ddiwallu anghenion heddiw ac i’r dyfodol.

Pwysleisiwyd nad oedd y penderfyniad ynglŷn ag Ysgol y Garreg yn un yr oedd y Cabinet yn dymuno ei wneud, ond yn un yr oedd amgylchiadau wedi arwain ato. Nodwyd, pe bai’r sefyllfa, y niferoedd a’r rhagolygon yn wahanol, na fyddai’r penderfyniad yn cael ei ystyried. Pwysleisiwyd bod Gwynedd wedi gweld gostyngiad sylweddol yn nifer y plant dros y degawd diwethaf, a bod dyletswydd i wneud penderfyniadau cyfrifol ar gyfer yr hirdymor, hyd yn oed pan oedd y penderfyniad yn anodd ac yn amhoblogaidd.

Argymhellwyd felly y penderfyniad i gau Ysgol y Garreg, gan gydnabod cyfraniad nifer fawr o bobl at yr ysgol dros y blynyddoedd, a’r angen i weithredu er mwyn sicrhau’r ddarpariaeth ysgol orau a mwyaf cynaliadwy i blant y dyfodol yng Ngwynedd.

Ategwyd tristwch y sefyllfa gan Aelod Lleol Ward Glaslyn, a nodwyd bod yr ysgol wedi bod yn gwasanaethu’r gymuned ers oddeutu 143 o flynyddoedd. Pwysleisiwyd y newid hwn mewn demograffeg a’r lleihad yn nifer y plant yn ein cymdeithas, gyda dim ond dau ddisgybl yn Ysgol y Garreg ym mlwyddyn 6 ac yn symud i’r ysgol uwchradd  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 6.

Derbyniwyd a mabwysiadwyd Polisi Iaith Addysg Gwynedd ar gyfer ei gyflwyno fel Polisi Iaith Addysg Enghreifftiol i ysgolion ystyried ei fabwysiadu a’i weithredu.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Cyng. Dewi Jones.

PENDERFYNIAD

Derbyniwyd a mabwysiadwyd Polisi Iaith Addysg Gwynedd ar gyfer ei gyflwyno fel Polisi Iaith Addysg Enghreifftiol i ysgolion ystyried ei fabwysiadu a’i weithredu.

TRAFODAETH

Mynegwyd balchder o’r cyfle i gyflwyno’r Polisi Iaith Addysg Enghreifftiol newydd ar gyfer ysgolion i’r Cabinet. Nodwyd bod y polisi wedi bod gerbron y Pwyllgor Craffu Addysg ac Economi ar fwy nag un achlysur, ac gerbron y Cabinet yn flaenorol er mwyn cael caniatâd i ymgysylltu. Nodwyd, bellach, bod y polisi gerbron y Cabinet yn dilyn y broses ymgysylltu honno â’r cyhoedd a rhanddeiliaid. Nodwyd bod trafodaethau wedi eu cynnal gydag aelodau unigol o’r Cyngor, mudiadau iaith, y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a sawl sefydliad arall er mwyn derbyn safbwyntiau gwahanol, gwrando ar bryderon ac ystyried syniadau cyn symud ymlaen.

Nodwyd mai polisi i Wynedd oedd hwn, sy’n adlewyrchu Gwynedd, ei gwerthoedd, ei huchelgais, ei hanghenion ac anghenion plant a phobl ifanc y sir. Diolchwyd i’w ragflaenydd ar y Cabinet, Meirion Prys Jones, ac i’r swyddogion am eu gwaith ar lunio’r polisi. Mynegwyd pwysigrwydd bod yn hollol agored yn ystod y broses, yn agored i syniadau, her a chydweithio gyda rhanddeiliaid er mwyn llunio’r polisi gorau posib.

Pwysleisiwyd pwysigrwydd perswadio ac argyhoeddi yn hytrach na mynnu neu orfodi. Nodwyd yr angen i argyhoeddi pobl o werth y Gymraeg, ennill eu calonnau, dangos gwerth addysg Gymraeg a’r modd y mae’r Gymraeg yn agor drysau yn hytrach na’u cloi.

Tanlinellwyd bod gwaith anhygoel wedi ei wneud dros y degawdau diwethaf yn y maes. Nodwyd bod cenedlaethau wedi gweithio’n ddiflino i gryfhau’r iaith, i adeiladu’r system addysg Gymraeg sydd gennym heddiw, ac i sicrhau bod mwy a mwy o blant a phobl ifanc yn cael y cyfle i fyw a gweithio drwy gyfrwng y Gymraeg. Pwysleisiwyd bod y llwyddiannau hyn yn rhai i’w dathlu. Mynegwyd gobaith bod y polisi newydd hwn yn adeiladu ar y gwaith hwnnw, ar y llwyddiant, ar yr hyn sydd eisoes yn gweithio, ar gyfleoedd, ar hyder, ac ar adeiladu dyfodol cryfach i’r Gymraeg.

Pwysleisiwyd bod y Gymraeg yn perthyn i bob un ohonom, y rhai sy’n siarad yn rhugl, y rhai sy’n dysgu, a’r rhai nad ydynt wedi cael cyfle eto. Mynegwyd bod lle i bawb yn stori’r Gymraeg. Galwyd ar bawb i uno y tu ôl i’r Gymraeg a rhoi cyfle i bob plentyn yng Ngwynedd brofi’r manteision o’i chael hi, gan sicrhau bod y Gymraeg yn parhau i fod yn iaith fyw, ffyniannus a hyderus. Galwyd ar bawb i agor drysau i fyd o gyfleoedd, profiadau a manteision a fyddai’n aros gyda’n pobl ifanc am weddill eu bywydau.

Sylwadau’n codi o’r drafodaeth:

• Nodwyd yr angen i’r Cabinet a’r Cyngor gefnogi’r daith er mwyn sicrhau bod adnoddau digonol yn eu lle i gyflawni’r polisi. Pwysleisiwyd pwysigrwydd ymrwymo i roi’r gefnogaeth hon er mwyn sicrhau bod y polisi yn cael ei weithredu’n llawn.
• Mynegwyd cefnogaeth i’r polisi, gan nodi bod llawer o fewnbwn wedi ei dderbyn ar hyd y daith drwy’r Pwyllgorau Craffu.
• Cwestiynwyd ynglŷn â’r  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 7.