Agenda item

I gyflwyno canfyddiadau yr archwiliad ac ymateb y Cyngor i’r Pwyllgor

Derbyn yr adroddiadau a gofyn am adroddiadau cynnydd.

 

Cyflwynwyd adroddiad gan yr Aelod Cabinet Oedolion, Iechyd a Llesiant gan dynnu sylw at bresenoldeb llawn tîm rheoli’r Adran Oedolion yn y cyfarfod heddiw. Diolchwyd iddynt am eu hamser gan fynegi bod eu presenoldeb yn dangos cryfder ac ymroddiad yr Adran i’w cyfrifoldebau. Eglurwyd bod archwiliad ar y cyd rhwng Arolygiaeth Gofal Cymru (AGC) a Swyddfa Archwilio Cymru (SAC) wedi ei gynnal ym mis Hydref 2024 ar y gwasanaethau yn yr Adran Oedolion. Credwyd felly ei bod yn addas cyflwyno’r ddau adroddiad o fewn yr un eitem i’r Pwyllgor Craffu Gofal.

 

Ychwanegwyd yn ystod yr un cyfnod bod arolygiaeth o waith yr Adran oedd wedi ei gomisiynu gan yr Adran drwy’r CLlLC wedi ei gynnal a hefyd y gwaith ar y cynllun Llechen Lan. Mynegwyd bod bwriad i ddod a chanfyddiadau’r holl arolygon at ei gilydd a chreu un cynllun gweithredu manwl ar gyfer yr Adran. Eglurwyd y bydd y cynllun hwn mewn amser yn dod ger bron y Pwyllgor Craffu Gofal er mwyn derbyn ei fewnbwn, sydd wastad yn cael ei werthfawrogi gan yr Adran.

 

Diolchwyd i swyddogion AGC a SAC am y cyd-weithio cyson efo’r Adran Oedolion a mynegwyd gwerthfawrogiad am eu mewnbwn. Amlygwyd bod canran uchel iawn o’r materion sy’n cael eu nodi yn faterion sy’n heriol yn genedlaethol neu’n faterion sydd eisoes wedi eu hadnabod a’r Adran yn ceisio darganfod datrysiadau ar eu cyfer.

 

Cyflwynodd cynrychiolydd Arolygiaeth Gofal Cymru'r adroddiad gan fanylu ar y canfyddiadau. Diolchwyd i Uwch Swyddogion yr Adran am eu gwaith o ragbaratoi cyn mis Hydref ac am y gwaith a’r gefnogaeth yn ystod yr archwiliad. Tynnwyd sylw at y llythyr sydd wedi ei gynnwys yn y Rhaglen (tudalen 16) gan egluro mai’r llythyr hwn yw canlyniad yr ymweliad.

 

Amlygwyd rhai materion sydd wedi eu cynnwys yn y llythyr megis y ganmoliaeth am y cynnydd sydd wedi ei wneud yn y maes gofal cartref er bod gwelliannau pellach i’w gwneud. Credwyd bod angen cysoni’r amser aros am asesiadau gan fod oedi efo rhai asesiadau am ofal cartref. Cydnabuwyd hefyd y cryfderau a’r gwelliannau clir yn y maes diogelu oedolion ac asesu galluedd meddyliol pobl.

 

Derbyniwyd bod heriau yn bodoli wrth geisio gweithio mewn partneriaeth efo’r Bwrdd Iechyd gan gydnabod bod ymdrechion yn cael eu gwneud a phwysleisiwyd y pwysigrwydd i barhau â’r ymdrechion hynny. Tynnwyd sylw at rai meysydd i’w gwella megis yr heriau wrth gofnodi data am asesiadau a chymorth i ofalwyr di-dâl gan nodi bod lle i wneud y data yn fwy dibynadwy.

 

Cyflwynodd cynrychiolydd Archwilio Cymru drosolwg o’r Adroddiad Archwilio Cymru fel sydd wedi ei gynnwys yn y Rhaglen (tudalen 37). Eglurwyd bod y gwaith archwilio SAC yn canolbwyntio ar faterion yn ymwneud â darparu a chomisiynu gofal cartref mewnol ac allanol. Diolchwyd am y croeso yn ystod yr ymweliad ac am y cyd-weithio.

 

Rhoddwyd canmoliaeth i adroddiad Llechen Lan a’r cynlluniau sydd ar y gweill gan nodi fod hyn yn dangos meddwl hir dymor ac ystyriaethau i drawsnewid yr Adran i fod yn fwy effeithiol. Nodwyd ei bod yn wendid bod y flaenoriaeth hon ddim yn cael ei gynnwys yng nghynllun yr Adran nac yng Nghynllun y Cyngor ond amlygwyd bod cynlluniau ar y gweill a newidiadau eisoes wedi digwydd i adfer hyn, oedd yn galonogol iawn.

 

Tynnwyd sylw at un elfen oedd yn aneffeithiol yn y system bresennol sef bod tensiwn rhwng rhedeg gwasanaeth effeithlon a diffyg cyllideb a chreu gwasanaeth sy’n gynaliadwy yn ariannol. Nodwyd heb newid mawr roedd y gorwariant eleni yn ymddangos yn anochel. Ategwyd bod Llechen Lan yn dangos mwy o alw; o ganlyniad bydd angen gwneud yn siŵr bod lefel gwasanaeth yn gyson a bod sicrwydd i’r Cyngor a’r Aelodau bod y gyllideb yn gynaliadwy er mwyn osgoi'r angen i ddarganfod mwy o arian wrth gefn yn flynyddol.

 

Cyfeiriwyd at y gofrestr risg oedd yn cydnabod y risgiau ac yn adnabod camau lliniaru. Nodwyd nad oes disgwyliad i’r Adran ddatrys yr holl rwystrau yn y dyfodol agos ond bod camau mewn lle a bod y rhestrau aros yn lleihau a’n gwella yn gyson. Tynnwyd sylw at arddangosyn 3 yn yr adroddiad ar dudalen 45 o’r Rhaglen oedd yn gwneud 4 o argymhellion i’r Cyngor.

 

Ychwanegodd y Cyfarwyddwr Statudol Gwasanaethau Cymdeithasol bod yr Adran Oedolion wedi wynebu sawl her yn ddiweddar ac ymfalchïwyd bod canlyniadau’r arolygon yn eithaf cadarnhaol. Cydnabuwyd bod llefydd i wella a bod canlyniadau’r holl arolygon gan gynnwys yr arolwg CLlLC wedi dod i gasgliadau weddol debyg. Amlygwyd bod yr Adran yn ymwybodol o lawer o’r meysydd i’w gwella eisoes gan nodi bod ambell un o’r meysydd hyn yn her i’r Adran ond credwyd bod yr adroddiad AGC yn deg a chywir ac yn rhoi cyfle i’r Adran well.

 

Credwyd bod yr adroddiadau i gyd yn casglu fod yr Adran ar y trywydd cywir ond angen gweithredu yn gyflymach. Tynnwyd sylw at y cynllun gweithredu sydd yn ei le gan yr Adran.

 

Cyfeiriwyd at yr heriau yn y maes gofal cartref, yn enwedig dros y ddwy flynedd ddiwethaf gan gydnabod bod rhagor o waith i’w wneud yn y maes. Ychwanegwyd bod y sefyllfa yn gwella ac y bydd adroddiad er mwyn ychwanegu'r gwaith ar ofal cartref i mewn i Gynllun y Cyngor yn dod ger bron y Cyngor Llawn yn fuan. Croesawyd y sylwadau gafodd eu derbyn gan yr arolygwyr ar y rhaglen Llechen Lan a diolchwyd i’r arolygwyr am eu gwaith.

 

Yn ystod y drafodaeth, cyflwynwyd y sylwadau a ganlyn:-  

 

Diolchwyd am yr adroddiadau. Cyfeiriwyd at awgrym mewn cyfarfod blaenorol i’r Adran Oedolion wneud mwy o ddefnydd o’r broses craffu. Awgrymwyd efallai bod lle i wneud mwy o ddefnydd o’r Pwyllgorau Craffu ac i newid y ffordd mae Craffi’n cael ei gynnal er mwyn bod yn fwy o gymorth i’r Adrannau.

 

Pryderwyd nad oes gan rai o weithwyr rheng flaen y Cyngor e.e. gofalwyr cartref neb i siarad â hwy yn ddigon aml a cwestiynwyd os all y Cyngor roi mwy o gyfleoedd i’r staff yma leisio eu barn.

-       Mewn ymateb cydnabuwyd yr her o dderbyn adborth gan staff gan nodi fod y swyddi rheng flaen hyn yn gallu bod yn swyddi unig.

-       Eglurwyd bod y Cyngor wedi cynnal sesiynau diolch ar gyfer gofalwyr cartref oedd yn gweithio i’r Cyngor flwyddyn diwethaf. Eglurwyd bod y sesiynau hyn ar gyfer y gweithwyr gofal cartref sydd allan yn y gymuned. Cynhaliwyd 10 sesiwn gan nodi bod yr Adran wedi derbyn llawer o adborth defnyddiol. Nodwyd yn dilyn yr adborth a’r argymhellion bod newidiadau eisoes wedi digwydd megis gofod cinio pwrpasol i’r staff a goruchwyliaeth a chefnogaeth gan reolwyr llinell. Cyfeiriwyd at yr hybiau sydd wedi eu sefydlu mewn rhai ardaloedd er mwyn cwrdd â’r gofyn hwn gan y staff.

-       Nodwyd bod yr Adran yn ymwybodol o’r gofynion gan ofalwyr cartref ac yn ceisio gweithredu ar y pryderon a godwyd gan yr Aelod. 

-       Ychwanegwyd bod cynlluniau i’r Cyfarwyddwr Statudol Gwasanaethau Cymdeithasol, Pennaeth Adran Oedolion, Iechyd a Llesant a’r Aelod Cabinet i ymweld â gwasanaethau’r Adran dros y misoedd nesaf. Amlygwyd mai’r bwriad yw gwrando ar staff a’u pryderon a’r heriau y maent yn ei wynebu.

-       Soniwyd bod gwaith ar y gweill i gael siarter fel bod staff yn ymwybodol o’r gefnogaeth sydd ar gael iddynt yn y gwaith. Nodwyd hefyd bod holiaduron yn cael eu hanfon allan i staff er mwyn derbyn eu barn am y gwasanaeth.

-       Cyfeiriwyd at yr Academi Gofal sydd bellach wedi ei sefydlu er mwyn denu a chefnogi gyrfa staff yn y meysydd gofal. 

 

Cydymdeimlwyd â’r heriau cyson sy’n wynebu’r Adran Oedolion. Tynnwyd sylw at bwynt yn adroddiad Swyddfa Archwilio Cymru am ddiffyg cyllideb digonol yn yr Adran Oedolion gan ofyn sut y gellir sicrhau rhagor o gyllideb i’r Adran yn sgil yr heriau ariannol sy’n wynebu’r Cyngor. Gobeithir y byddai’r neges hon yn cael ei chyfleu i Lywodraeth Cymru gan fynegi barn bod y Cyngor yn cael ei dan-gyllido.

-       Mewn ymateb nodwyd bod SAC wedi llunio adroddiad cenedlaethol ym mis Rhagfyr ar ariannu’r sector Llywodraeth Leol ble mae neges glir am yr anawsterau sydd o fewn y sector yn genedlaethol.

-       Ychwanegodd y Pennaeth Oedolion, Iechyd a Llesiant mae’r nod ydi gweithredu yn fwy effeithlon er mwyn cyfarch yr anghenion ond bod hyn yn anodd yn sgil y cynnydd yn y galw. Nodwyd ei bod yn ddyletswydd i ddefnyddio’r arian sydd ar gael yn y modd mwyaf effeithlon.

 

Gwnaethpwyd sylw nad oedd sôn yn yr adroddiad bod y gwasanaeth integredig iechyd meddwl oedd yn arfer bod efo’r Awdurdod Iechyd wedi dod i ben. Credwyd y dylai cyfeiriad at y newid yma fod wedi ei gynnwys yn yr adroddiad gan ei fod yn newid sylweddol.

-       Mewn ymateb nodwyd mai ffocws AGC yn benodol oedd i ddilyn fyny ar y materion gafodd eu nodi yn yr archwiliad blaenorol nol yn 2022 a doedd y mater yma heb ei adnabod fel un o’r prif welliannau bryd hynny. Credwyd fod y mater yn un rhanbarthol ac yn ehangach na Gwynedd fel ardal benodol.

-       Ychwanegodd y Pennaeth Cynorthwyol Diogelu, Sicrwydd Ansawdd, Iechyd Meddwl a Diogelwch Cymunedol y bydd adroddiad pellach ar y Gwasanaeth Iechyd Meddwl yn dod ger bron y Pwyllgor Craffu Gofal ym mis Ebrill.

 

Gofynnwyd faint o swyddogion sydd yn gwneud y gwaith o asesu pobl am o ran galluedd meddyliol o fewn y Cyngor ac os yw AGC yn credu fod y niferoedd hynny yn ddigonol.

-       Mewn ymateb nodwyd bod pob Gweithiwr Cymdeithasol yn gallu gwneud asesiadau galluedd meddyliol a bod bid wedi ei gyflwyno am arian ar gyfer cyflogi dau asesydd budd gorau ychwanegol er mwyn cryfhau'r tîm DOLS.

Gwnaethpwyd pwynt gan AGC bod safon yr asesiadau wedi gwella.