Agenda item

Cwestiynau i’w gofyn i’r Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr

Derbyn y wybodaeth a dderbyniwyd gan y Bwrdd Iechyd a’u hymatebion i gwestiynau’r aelodau fydd wedi eu crynhoi yng nghofnodion y Pwyllgor.

 

Croesawyd cynrychiolwyr y Bwrdd Iechyd i’r cyfarfod. Gofynnwyd y cwestiynau a oedd wedi eu gofyn ymlaen llaw i’r Bwrdd Iechyd yn y drefn yr oeddynt yn ymddangos ar Raglen y Pwyllgor gan roi cyfle i gynrychiolwyr y Bwrdd Iechyd ymateb a’r Aelodau i holi cwestiynau pellach.

Gweledigaeth

Diolchwyd am y croeso cynnes a nodwyd ei bod hi’n braf cael ymweld â’r Cyngor i ateb cwestiynau. Esboniwyd bod y cynllun ‘Gogledd Cymru Gwell’ yn un sydd wedi bod yn rhedeg ers cyfnod ond yn rhywbeth mae’r Bwrdd Iechyd yn ail edrych arno. Eglurwyd bod o’n waith sydd wedi bod yn digwydd gyda’r trydydd sector, hefo partneriaid yn y cynghorau sir ar draws gogledd Cymru, ac  yng Ngwynedd mae’n rhoi cyfle i roi ffocws ar les. Ymhelaethwyd mai’r bwriad yw t ceisio helpu, yn enwedig, y bobl mewn ardaloedd difreintiedig ac i fynd i’r afael ar y problemau mawr sydd yn medru gwneud gwahaniaeth yn y cefndir.

Cydnabuwyd fod problemau wedi codi gyda lefelau staffio yn ysbytai cymunedol ar draws Wynedd. Eglurwyd mai gweledigaeth y Bwrdd Iechyd i’r dyfodol ywsefydlu mwy o unedau mân anafiadau i rwystro  pobl rhag mynd i’r Ysbytai mwy i gael triniaeth. Ymhellach eglurwyd mai’r nod yw sefydlu ystafelloedd triniaeth yn yr ysbytai  cymunedol hefyd i rwystro pobl rhag gorfod teithio yn bell i gael cyffuriau drwy eu gwythiennau. Adroddwyd fod y gwasanaeth ‘Tuag Adref’ wedi cael dechrau positif. Nodwyd bod claf yn medru aros yn eu tai gydag ychydig bach o gefnogaeth gan y Bwrdd Iechyd a’r nyrsys cymunedol i osgoi gorlenwi yn yr ysbytai.

Croesawyd y syniad o gael mwy o ysbytai cymunedol sydd yn medru darparu mwy o wasanaethau i gleifion, ond yn sgil hynny mynegwyd pryder gyda rhai gwasanaethau yn cael eu canoli, fel y gwasanaeth fasgwlaidd. Eglurwyd fod arbenigedd  fasgwlaidd yn Ysbyty Gwynedd o’r blaen, ond mae’r gwasanaeth bellach wedi ei ganoli yn Ysbyty Glan Clwyd. Mewn ymateb eglurwyd fod hwb y gwasanaeth Fasgwlaidd yn Ysbyty Glan Clwyd a bod rhai gwasanaethau  eraill yn Ysbyty Gwynedd a Maelor. Nodwyd hefyd fod hyn yn broblem ehangach gan nad yw hi'n bosib cynnal gwasanaethau arbenigol ym mhob man yn y Gogledd oherwydd diffyg niferoedd.

Doctoriaid a gwasanaethau dyddiol eraill (sydd ddim yn wasanaethau brys):

Adroddwyd mai yn y gofal cychwynnol mae’r rhan fwyaf o waith y Bwrdd Iechyd yn cael ei wneud. Cyflwynwyd stateg oedd yn dangos, dros gyfnod o chwe mis, fod hanner miliwn o apwyntiadau gofal cychwynnol yng ngogledd gorllewin Cymru. Cydnabuwyd fod problemau gyda recriwtio meddygon sydd yn rhoi straen ar y system ond gobeithiwyd bydd agor  ysgol feddygol ym Mangor yn helpu hyn yn y dyfodol.

O ran y mynediad i ofal cychwynnol, nodwyd eu bod yn gweithio mewn timau amlddisgyblaethol, gyda fferyllwyr sydd yn medru rhagnodi, therapyddion, nyrsys a pharafeddygon i gyd yn gweithio gyda’i gilydd. Soniwyd hefyd am y ‘Sialens 50 diwrnod’ sydd wedi galluogi’r Bwrdd Iechyd i roi arian ychwanegol i’r fferyllwyr ag i’r meddygon i edrych ar y cleifion bregus a fydd yn helpu i drio cadw cleifion adref, neu mor agos â phosib i adref. Rhybuddiwyd mai arian byr dymor ydy’r arian yma i dreialu gwahanol bethau.

 

 

 

Cydnabuwyd fod anawsterau llif yn yr adran argyfwng ond nodwyd fod hyn yn gysylltiedig gyda’r nifer o bobl sy’n dod i’r adran yn hytrach na’r angen am wasanaethau argyfwng. Eglurwyd fod angen hwb cynhwysfawr ym mhob cymuned gydag amrediad o wasanaethau, a bod pobl yn ymwybodol o hynny. Byddai hynny yn tynnu’r pwysau oddi ar yr adran argyfwng. Nodwyd fod angen teilwro'r mynediad i’r adran argyfwng yn well drwy gyfeirio pobl at yr amrediad o wasanaethau eraill sydd ar gael. Mynegwyd pryder gan yr aelodau fod diffyg uned man anafiadau mewn rhai ardaloedd sydd yn gorfodi pobl i fynd i'r uned argyfwng ac felly cwestiynwyd os oes angen mwy o unedau man anafiadau o gwmpas Gwynedd.

Esboniodd aelod ei fod wedi mynychu’r adran argyfwng yn ddiweddar ac nid oedd peiriant gwerthu brechdanau na pheiriant gwerthu dŵr oer. Nodwyd mai rhywbeth bach iawn fyddai darparu peiriant diod a brechdanau yn yr uned argyfwng a fyddai’n gwella profiad pobl yn yr uned. Ymhellach, nododd fod cymaint o wendidau yn y system a'i fod yn bryderus am y dyfodol. Ymhelaethodd  bod y staff yn gwneud eu gorau o dan straen anhygoel ond nad yw’r system yn gweithio’n effeithiol.

Cytunwyd bod problem gyda'r diffyg peiriannau bwyd a diod yn yr uned a bod gwaith angen ei wneud i wella profiadau pobl yn yr uned. Cydnabuwyd fod problemau mawr gyda’r adran argyfwng ond fod hyn yn broblem genedlaethol gyda’r boblogaeth yn byw yn hŷn. Nodwyd bod angen mynd i’r afael a’r broblem yma, gan gynnwys rhoi sylw i ddarparu gofal yn nes at adref a’r ffordd mae cymdeithas yn defnyddio gwasanaethau sydd ar gael.

Soniwyd bod profiadau pobl wrth ddisgwyl am driniaeth yn rhywbeth mae’r Bwrdd Iechyd yn medru dylanwadu arno yn uniongyrchol, ac y dylid edrych ar ôl y cleifion sydd ar restrau aros. Yn yr un modd, ymhelaethwyd fod yr un peth yn wir yn yr adran argyfwng gyda phobl yn disgwyl oriau ac weithiau diwrnodau i’w cael eu gweld. Nodwyd fod angen gwneud hyn heb effeithio ar yr ochr glinigol a bod angen gweithio gyda phartneriaethau eraill fel y Groes Goch i greu'r amodau gorau phosib i bobl sy’n disgwyl yn yr uned argyfwng.

Gofynnwyd a oes uned man anafiadau ym Mangor sydd ar agor drwy ddydd bob dydd. Nododd yr aelod ei bod wedi bod yn yr adran argyfwng yn ddiweddar ac roedd llawer o bobl yno nad oedd angen gwasanaeth argyfwng. Byddairhain wedi medru cael eu cyfeirio at yr uned man anafiadau i dynnu’r pwysa oddi ar yr adran  argyfwng.

-       Mewn ymateb, eglurwyd fod yna ffrwd i bobl sydd gyda man anafiadau a bod llwybr wedyn iddynt gael triniaeth heb amharu ar y bobl sydd wir mewn argyfwng. Nodwyd pryderon yr aelodau a chadarnhawyd eu bod am fynd a’r sylw yma yn ôl fel adborth. Ymhellach, cwestiynwyd os mai Ysbyty Gwynedd yw’r lle gorau i drin pobl gyda man anafiadau ac awgrymwyd y dylid ystyried sefydlu safleoedd eraill i’r math yma o driniaeth yn gwneud mwy o synnwyr yn ddyfodol.

 

Fferyllfeydd a deintfeydd

Esboniwyd nad yw  agor fferyllfeydd yn dod o dan reolaeth y Bwrdd Iechyd. Eglurwyd, pan mae yna fwlch o ran fferyllfa yn y Gogledd, bod pobl yn medru rhoi cais i mewn er mwyn llenwi’r bwlch ond nid yw’r Bwrdd Iechyd yn medru rheoli’r broses yn ormodol. Os yw’r cais yn cael ei gymeradwyo, mae gan yr ymgeiswyr 7 mis i agor y fferyllfa ac mae yna gyfnod lle maent yn gorfod hysbysu a dweud wrth randaliad. Cydnabuwyd fod y broses yn un cymhleth a hir ond fod rheolau mewn lle ac mae’r Bwrdd Iechyd angen eu dilyn.

Gofynnwyd a yw’r cynrychiolwyr yn cefnogi cais yr aelod seneddol dros Wynedd i gael ysgol ddeintyddol ym Mangor.

-       Mewn ymateb, nodwyd eu bod wedi cefnogi pob ymgais i ddatblygu darpariaeth o wasanaethau o gwmpas y Brifysgol ym Mangor. Nodwyd eu bod yn hapus i gydweithio gyda llywodraeth a’r brifysgol i wireddu hynny oherwydd bod yr angen yn amlwg. Ategwyd mai’r gobaith wedyn yw gallu recriwtio staff lleol i helpu gyda’r broblem recriwtio.

Gofynnwyd pam ei bod hi’n anodd denu deintyddion i ardaloedd gwledig.

-       Cydnabuwyd eu bod hi’n anodd a bod y cyfnod pandemig wedi gwaethygu’r broblem o ran contractwyr. Nodwyd fod proses caffael gwasanaeth deintyddol y llywodraeth, sydd yn werth 5 miliwn, yn digwydd ar hyn o bryd o. Eglurwyd hefyd eu bod wedi edrych ar sut gall y Bwrdd Iechyd addasu’r gwasanaeth wrth ddefnyddio deintyddion y Bwrdd Iechyd a’i gyrru nhw allan i’r gymuned.

 

Ambiwlans

Cydnabuwyd fod y Bwrdd Iechyd angen gweithio yn fwy effeithiol er mwyn cynorthwyo’r gwasanaeth ambiwlans.. Nodwyd fod pedwar ffrwd o waith  yn cael sylw ar hyn o bryd sef cymorth yng nghartref yr unigolyn, o flaen drws yr ysbyty, llif o fewn yr ysbyty a rhyddhau yn ôl i’r gymuned. Soniwyd fod gwaith mawr yn digwydd ar hyn o bryd i wneud y broses yn un lot fwy effeithlon.

Nodwyd, fel enghraifft o ddatblygiad y gwasanaeth, fod y Bwrdd Iechyd yn gweithio yn agos gyda’r gwasanaeth ambiwlans ac wedi nodi  y gall y gwasanaeth wneud asesiadau wrth weld y claf yn ble maent wedi cael y ddamwain. Byddai hyn yn sicrhau fod y bobl sydd angen dod i’r ysbyty yn cael y blaenoriaeth.

O ran colli Pencadlys Ambiwlans Awyr Caernarfon, nodwyd nad oeddynt eisiau mynd mewn i ormod o fanylder wrth ateb y cwestiwn  gan fod achos llys ar hyn o bryd a bod Bwrdd Iechyd Gwynedd ynghyd a Powys wedi gwrthwynebu’r newidiadau. Ategwyd nad oeddent yn sicr ar hyn o bryd a fydd colli Pencadlys yn  cael effaith negyddol ar Ysbyty Gwynedd. Eglurwyd fod Ysbyty Gwynedd yn datblygu safle ambiwlans awyr er mwyn sicrhau fod y gwasanaeth yn gallu cael mynediad i’r ysbyty yn rhwydd.

 

Canoli Gwasanaethau

Adroddwyd gan gynrychiolydd o’r Bwrdd Iechyd fod bwriad, drwy’r cynllun 5 mlynedd, i wneud asesiad o beth fydd gofynion y boblogaeth am y blynyddoedd nesaf i’w ddod ac yna penderfynu lle mae’r Bwrdd angen darparu gwasanaethau. Crybwyllwyd fod yna ddwy ystyriaeth, sef sut y gellir sicrhau'r gwasanaeth gorau i bobl mewn angen a sut i  sicrhau mynediad i’r gwasanaeth. Cydnabuwyd ei bod yn medru bod yn heriol i bobl sydd yn byw mewn ardaloedd gwledig i gael mynediad i wasanaethau ond ar yr un pryd, bod angen cofio mai’r cyfle gora i bobl gael ansawdd iechyd gorau ydy drwy gael y gwasanaeth gorau.

Gwasanaeth Fasciwlar

Cadarnhawyd fod y gwasanaeth fasciwlar yn parhau yn Ysbyty Glan Clwyd. Yr unig newid yw bod rhan o’r gwasanaeth arbenigol yn cael ei ddarparu yn Stoke. Nodwyd fod y niferoedd sydd yn derbyn y gwasanaeth yma yn fach iawn gyda thri yn ei dderbyn ar hyn o bryd. Eglurwyd mai’r bwriad i’r dyfodol yw datblygu’r gwasanaeth ac adeiladu ar y bartneriaeth gyda’r ysbyty yn Stoke. Credwyd ei bod hi’n bwysig nodi fod gwasanaethau arbenigol trwy Brydain yn digwydd mewn llai o ganolfannau a bod angen sicrhau fod pobl yn cael y gwasanaeth gorau phosib.

Cydnabuwyd a nodwyd eu bod yn ymwybodol o bryderon ynghylch pellter teithio i dderbyn rhai gwasanaethau. O ran y gwasanaeth fasciwlar yn benodol, esboniwyd mai i dderbyn y gwasanaeth gorau phosib y man gorau ar hyn o bryd yw drwy’r ysbyty yn Stoke. Nodwyd fod y bartneriaeth rhwng yr ysbytai ar waith clinigol yn gweithio ac  effeithiol iawn.

Iechyd Meddwl

Adroddwyd fod y gwasanaeth integredig iechyd meddwl rhwng Cyngor Gwynedd a’r bwrdd iechyd wedi dod i ben ym mis Mai 2024. Esboniwyd fod hyn wedi bod yn digwydd ar draws Cymru ac nid yn unigryw i Wynedd. Nodwyd fod y gwasanaeth dal yn bodoli ond yn fodel ychydig yn wahanol, hynny yw, tydi o ddim yn integredig. O ran y disgwyliadau, adroddwyd fod y gwasanaeth iechyd meddwl yn cael ei fonitro yn rheolaidd ac mae’r ffigyrau yn cael eu rhannu gyda’r llywodraeth yng Nghymru.

Esboniwyd nad ydynt wedi cynyddu’r tîm iechyd meddwl yn y bwrdd iechyd ond wedi defnyddio amser ychwanegol staff sydd yno yn barod er mwyn ceisio  helpu. Cydnabuwyd fod dipyn o ôl-groniad ond fod hyn yn broblem genedlaethol a bod y timau cenedlaethol yn edrych ar beth ellir ei wneud i fynd i’r afael â’r  problemau yma. Nodwyd eu bod yn monitro cwynion a bod tîm o fewn y bwrdd iechyd sydd yn helpu cleifion ac yn gwneud yn siŵr bod pobl yn cael ateb i’w cwynion mor sydyn â phosib.

O ran y dyfodol, nodwyd eu bod yn teimlo’n bositif oherwydd bod strategaeth newydd ar Iechyd Meddwl yn dod allan gan lywodraeth Cymru blwyddyn yma. Bydd hyn yn gwneud y disgwyliadau gan bawb o fewn y system yn glir. Gobeithir bydd y ffocws ar y claf fel eu bod nhw’n cael y gofal sydd angen.

Soniwyd  bod gwaith yn cael ei gyflawni ar hyn o bryd o fewn y Timau Iechyd Meddwl Cymunedol er mwyn cyfarch y rhestru aros. Nodwyd hefyd bod adolygiad staffio yn digwydd er mwyn ceisio deall  yn union lle mae’r meysydd gwan ac os ydy’r staffio yn ddigonol ar gyfer y dyfodol. Esboniwyd bod y bwrdd iechyd yn derbyn cefnogaeth hefyd gan ‘HEIW’ sydd wedi cyflwyno strategaeth newydd yn y maes.

Gwasanaethau canolraddol ataliol

O ran beth mae’r Bwrdd Iechyd wedi eu cyllidebu, eglurwyd fod un swydd wag yn ymwneud a therapi galwedigaethol ac un yn wag oherwydd salwch. O ran ffisiotherapi, nodwyd eu bod wedi recriwtio a bod pob tîm yn llawn. Credwyd eu bod hi’n amser cyffroes ar hyn o bryd i bobl sydd yn gweithio yn y maes yma a bod arian wedi cael ei roi gan y llywodraeth i deilwra swydd ddisgrifiadau a chwmpas proffesiynol. Esboniwyd fod yna ymgynghorydd therapi yn rheoli a rhedeg yr adran ac yn cael canlyniadau gwych gyda chleifiion. Ar ben hynny, nodwyd fod data positif yn dechrau dod i sylw sydd yn dangos fod mwy o gleifion yn aros yn eu cartref a ddim wedi gorfod mynd i’r ysbyty.

Gofal Iechyd Parhaus

Eglurwyd fod y bwrdd iechyd yn gweithio o fewn fframwaith cenedlaethol a bod y broses yn un anodd a hir. O ran edrych ar ofal diwedd bywyd, esboniwyd fod y fframwaith yn gadael i’r bwrdd iechyd symleiddio proses. Ar ben hyn, er mwyn trio symleiddio’r broses mwy, nodwyd eu bod wedi bod yn defnyddio rhai o’r gwlâu yn yr ysbytai cymunedol yn wahanol. Hynny yw, dod a’r claf i’r ysbyty cymunedol a gwneud yr asesiad yn yr ysbyty cyn mynd adref neu i gartref penodol.

Gwella systemau a chyfathrebu

Eglurwyd mai blaenoriaeth y Bwrdd Iechyd ar hyn o bryd yw gwneud yn siŵr fod eu systemau yn integreiddio yn llawn. Nodwyd fod ambell i le, fel yr uned iechyd meddwl, lle nad oes ganddynt systemau electroneg mewn lle ar hyn o bryd. Er hyn, mae’r bwrdd iechyd yn datblygu system electroneg ar gyfer cofnodi holl oofal iechyd. Teimlwyd ei fod yn flaenoriaeth leol i’r bwrdd iechyd ond fod angen cydweithio gyda byrddau iechyd eraill i wneud yn siŵr bod popeth yn integredig

Tynnwyd sylw gan aelod at ddiffygion y systemau  electroneg yn yr ysbytai. Nododd ei fod wedi bod yn Ysbyty Gwynedd am apwyntiad ond nad oedd yr ysbyty yn medru cael lluniau ei belydr-x o Abergele oherwydd bod y systemau yn wahanol a ddim yn gydnaws. Ategodd ei fod yn bwysig fod y doctoriaid mewn ysbytai gwahanol yn medru gweld y wybodaeth maent ei angen yn hawdd ac yn syth.

Cydnabydodd cynrychiolydd y  y bwrdd iechyd bod angen gwella’r ffordd maent yn defnyddio technoleg a manteisio mwy arno. Esboniwyd fod Covid wedi creu peth newid ond bod angen parhau i ddatblygu defnydd o dechnoleg a sicrhau fod systemau priodolmewn lle. 

Diolchwyd i’r cynrychiolwyr am fod mor barod i ateb cwestiynau gan yr aelodau ac am fod yn onest. Pwysleisiwyd fod angen cydweithio rhwng pawb i wneud yn siŵr fod pethau yn gwella yn y dyfodol.