Agenda item

I dderbyn diweddariad gan gynrychiolwyr:

·        Network Rail

·        Trafnidiaeth Cymru

·        Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig

Trafnidiaeth Cymru (TrC)

Croesawyd James Nicholas i’r cyfarfod sydd yn gweithio i Trafnidiaeth Cymru fel Partner Cefnogi Busnes

Adroddwyd bod perfformiad y gwasanaeth wedi bod yn dda dros y cyfnod diwethaf gyda nifer trenau wedi eu canslo yn 0.7% o’r holl wasanaeth ar hyd y Cambrian. Ategodd bod hyn yn cael ei ystyried fel gwasanaeth solet ac yn welliant ym mherfformiad trenau ar amser. Nododd bod y perfformiad yn cael ei fesur drwy reol 3 munud o gyrraedd yr orsaf a mynegodd bod y canran o 75% uwchlaw targed Cymru o 72% sydd yn dderbyniol o ystyried y nifer trenau sydd yn rhedeg.

Yng nghyd-destun amserlen Gaeaf Rheilffordd y Cambrian, mynegwyd bod Trafnidiaeth Cymru wedi penderfynu parhau gwasanaeth y trên olaf a bod hyn yn newyddion calonogol. Amlygodd y bydd Trafnidiaeth Cymru yn cadw llygad ar nifer defnyddwyr ac anogwyd pawb i hyrwyddo defnydd.

Mynegwyd bod profion diogelwch ar y fflyd o drenau newydd Dosbarth 197 wedi eu gweithredu gyda’r gobaith o gyflwyno’r trenau newydd i wasanaeth ym mis Medi 2026, yn dilyn cwblhau gwelliannau ar y platfform mewn rhai gorsafoedd. Ategodd y byddai teithiau prawf pellach yn cael eu cynnal ym mis Ionawr 2026 a hyfforddiant ar gyfer gyrwyr a thocynwyr (Conductors) yn y flwyddyn newydd.

Cafwyd diweddariad bod Network Rail wedi caffael Uned Cyflenwi Cynnal a Chadw newydd i ddisodli nifer o gyfleusterau anaddas yn y depo ym Machynlleth.  Bydd y safle yn weithle modern, diogel ac effeithlon fydd yn gallu cefnogi gwasanaethau ar  draws y rhanbarth yn llawn.

Tynnwyd sylw at waith gwarchae fydd yn cael ei gwblhau yn ystod Mai 2026 fydd yn debygol o greu ychydig o aflonyddwch i wasanaethau: Y dyddiadau mewn golwg yw 13-17 o Fai rhwng Machynlleth a Pwllheli a 17 – 23 o Fai rhwng Cyffordd Dyfi ac Aberystwyth. Ategwyd mai gwaith paratoi oedd yn cael ei wneud ar gyfer gosod tanciau gwaredu gwastraff toiledau (CET) oddi ar y trenau newydd.

Diolchwyd i James am y diweddariad

Sylwadau a materion yn codi o’r drafodaeth ddilynol:

• Croesawu bod gwasanaeth y trên olaf yn cael ei gadw – hyn yn hwb mawr i’r economi leol. Diolchwyd  i bawb am yr ymgyrch gadarnhaol.
• Bod pryder ynglŷn â  chyhoeddusrwydd Rheilffordd y Cambrian - angen gweithredu ymgyrchoedd marchnata rheolaidd i annog defnydd. Bod angen rhannu negeseuon clir bod gwasanaeth gyda’r nos yn parhau.
• Cais i drefnu cyfarfod arbennig i drafod goblygiadau damwain Tal Erddig 21 Hydref 2024. Er bod adroddiad interim wedi ei gyhoeddi Ebrill 2025, bod disgwyl adroddiad terfynol fydd yn cadarnhau casgliadau ac argymhellion.
• Pryder bod rhan fregus o’r rheilffordd ger Croesffordd Dyfi yn agored i lifogydd all gael eu hatal petai Cyfoeth Naturiol Cymru yn gweithredu. A’i cynllun tymor hir yw aberthu’r rheilffordd? Angen mwy o wybodaeth
• Bod diffyg agor ffosydd gerllaw'r rheilffordd, yn creu llifogydd
• Cais am wybodaeth ynglŷn â niferoedd defnyddwyr. A yw’r gwasanaeth wedi dychwelyd i ffigyrau cyn covid?
• Bod defnydd da o’r trên a bod cyflwyniad trenau pedwar cerbyd yn yr Haf i’w barhau. Ni ddylai sefyll ar daith fod yn opsiwn.
• Cais am wybodaeth am leoliadau’r Harrington Humps
• Defnydd anghyfreithiol o’r groesfan ym Mhenrhyndeudraeth – angen diweddariad gan Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig
• Bod y gwasanaeth yn dda iawn, y staff yn gyfeillgar ac yn barod i roi cymorth. Y profiad o deithio ar y trên yn un positif

Mewn ymateb i’r siom nad oedd y fflyd Dosbarth 197 yn cael ei gyflwyno ym mis Mai 2026, nodwyd bod hyn oherwydd yr angen i gynnal teithiau prawf a chynnal hyfforddiant cyn cyflwyno’r fflyd gyfan ar y rheilffordd. Y penderfyniad oedd osgoi misoedd prysur yr Haf.

Mewn ymateb i sylw bod trenau wedi eu canslo yn ystod Storm Claudia a hynny oherwydd llifogydd, er nad oedd y dŵr yn ymddangos yn uchel, a beth felly yw’r lefel dŵr sydd yn arwain at asesu’r effaith cyn canslo trenau, nodwyd nad oedd y penderfyniadau yn cael eu gwneud yn ysgafn. Adroddwyd bod penderfyniadau sydd yn ymwneud a thywydd eithafol yn cael ei wneud ar y cyd gyda gwybodaeth gan y Swyddfa Dywydd a chynlluniau yn cael eu gweithredu yn seiliedig ar anghenion a diogelwch teithwyr. Amlygodd bod rhaid gwneud penderfyniadau ymlaen llaw fel bod modd trefnu teithiau amgen, ond bod pob ymgais yn cael ei wneud i osgoi dim teithio. Ategodd bod modd rhannu’r wybodaeth a arweiniodd at benderfyniadau a waned yn ystod y storm.

Mewn ymateb i awgrym bod angen cynyddu’r defnydd o drenau sydd yn cario llwythi (freight trains), fydd o ganlyniad yn creu incwm ac yn lleihau lorïau cludo llwyth yn achosi difrod i bontydd e.e., Pont Dolgoch, sydd yn creu oedi sylweddol i deithwyr rheilffordd, nodwyd mai Network Rail sy’n gyfrifol am drefniadau llwybrau llwyth ac nad oedd yn ymwybodol  o fwriad i atal y gwasanaeth. O ran cynyddu’r gwasanaeth, nodwyd bod defnydd llawn (full capacity) o’r rheilffordd ar hyn o bryd, ac felly anodd fyddai rhedeg mwy o drenau llwythi oni bai bod gwariant sylweddol i greu dolenni pasio; anodd fyddai hefyd rhedeg mwy ar y gwasanaeth yn ystod y nos gan fod Network Rail yn cynnal gwaith cynnal a chadw yn y cyfnod yma.

Mewn ymateb i gwestiwn os oedd cynlluniau i redeg taith trên stem o Fachynlleth i Bwllheli sydd yn atyniad da i ymwelwyr a defnyddwyr y rheilffordd, nodwyd oherwydd defnydd llawn o’r rheilffordd mai anodd fyddai rhedeg trên stem heb effaith ar y gwasanaeth dyddiol. Er hynny, derbyniwyd y sylw a gwnaed addewid i edrych i mewn i hyn a rhannu gwybodaeth gyda’r Pwyllgor.

Network Rail

Mynegwyd siom nad oedd cynrychiolydd o Network Rail yn bresennol yn y cyfarfod i gyflwyno diweddariad, ond nodwyd eu parodrwydd i dderbyn sylwadau / adborth am y gwasanaeth.

Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig

Nid oedd cynrychiolydd o Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig yn bresennol yn y cyfarfod i gyflwyno diweddariad