Agenda item

To review the Climate and Emergency Plan as part of the Cyngor Gwynedd Plan 2023-28, A Green Gwynedd.

Penderfynwyd:

• Derbyn yr adroddiad gan nodi’r sylwadau a gyflwynwyd yn ystod y drafodaeth.
• Bod y Pwyllgor yn croesawu’r bwriad i ail-edrych ar y targed i’r Cyngor fod yn Garbon Sero Net erbyn 2030.
• Argymell i’r Aelod Cabinet Amgylchedd:

Ø  y dylid cyfathrebu llwyddiannau a’r gwaith a gyflawnwyd i wireddu’r Cynllun gyda’r cyhoedd.

Ø  bod angen cynyddu’r defnydd o gwestiynau agored mewn ymgynghoriadau  cyhoeddus er mwyn derbyn ymatebion a fyddai’n cyfoethogi’r wybodaeth ar gael i lywio cyfeiriad i’r dyfodol.

Ø  y dylid ystyried addasu’r geiriad canlynol: “...byddwn yn parhau i leihau ein allyriadau dros y degawdau nesaf hyd nes ein bod yn cyrraedd y targed o sero net’ (Tudalen 6, Cynllun Argyfwng Hinsawdd a Natur, Fersiwn 2), er mwyn bod yn fwy uchelgeisiol o ran cyrraedd y targed.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Aelod Cabinet Amgylchedd, y Cyfarwyddwr Corfforaethol a’r Rheolwr Rhaglen Newid Hinsawdd. Tynnwyd sylw at y prif bwyntiau canlynol:

Cadarnhawyd bod y cynllun diwygiedig wedi cael ei ddatblygu yn dilyn adborth o ymgynghoriad cyhoeddus a gyflawnwyd yn ystod misoedd yr haf 2025. Tynnwyd sylw bod newidiadau i brosiectau’r cynllun gan nodi hefyd bod nifer uwch o brosiectau.

Atgoffwyd bod y cynllun gwreiddiol yn manylu ar brosiectau mewnol i’r Cyngor yn unig, gan gadarnhau bod hyn bellach wedi ei newid i gynnwys prosiectau allanol hefyd. Ymhelaethwyd bod gwaith pellach wedi cael ei gyflawni ar y prosiectau gwreiddiol  er mwyn sicrhau gwerth cyhoeddus ac i sicrhau bod pob ymdrech yn cael ei wneud er mwyn sicrhau bod pob cymuned yn ymuno gyda’r Cyngor er mwyn cynorthwyo i atal yr argyfwng hinsawdd. Fodd bynnag, cydnabuwyd bod hyn yn arwain at effaith ar adnoddau gan adrodd bod gwaith yn cael ei wneud er mwyn ceisio amcangyfrifo costau rhai prosiectau.

Pwysleisiwyd bod nifer o ffactorau wrth ddelio gyda’r argyfwng hinsawdd a natur y tu hwnt i reolaeth y Cyngor, gan bwysleisio bod popeth yn cael ei wneud er mwyn ymdrechu i fynd i’r afael a’r argyfwng tra mae llywodraethau eraill yn fwy ymrwymol i’r achos.

Yn ystod y drafodaeth, cyflwynwyd y sylwadau a ganlyn:- 

Manylwyd ar ganrannau rhai o gwestiynau penodol yr ymgynghoriad cyhoeddus gan ystyried byddai’n ddefnyddiol i gynnwys rhai cwestiynau agored. Teimlwyd byddai cynnwys cwestiynau o’r fath yn arwain at awgrymiadau a fyddai’n gwella gwasanaethau i’r dyfodol ac yn ddull o dderbyn syniadau newydd i’w datblygu yn y maes. Mewn ymateb, cadarnhaodd y Rheolwr Rhaglen Newid Hinsawdd y byddai cynnwys cwestiynau o’r math yma yn cael ei ystyried yn y dyfodol.

Derbyniwyd rhai sylwadau o bryder nad oedd y Bwrdd yn ymateb yn ddigon effeithiol gan nad oedd yn derbyn gwybodaeth wyddonol arbenigol. Ymhelaethwyd mai swyddogion profiadol y Cyngor sydd yn rhan o’r Bwrdd yn ogystal ag Aelodau Etholedig gan amlygu’r angen am arbenigwyr penodol o fewn meysydd gwyddoniaeth. Yn yr un modd, pryderwyd bod rhai o brosiectau’r cynllun yn arwain at gostau cynyddol gan awgrymu y gall cyfran o’r arian hwn gael ei ddefnyddio i ymateb i heriau presennol  sydd yn effeithio pobl Gwynedd yn hytrach nac ymdrechu i ddatrys problemau a all godi yn y dyfodol.

Cyfeiriwyd at dudalen 6 o’r Cynllun a oedd yn nodi : “...byddwn yn parhau i leihau ein allyriadau dros y degawdau nesaf hyd nes ein bod yn cyrraedd y targed o sero net’, gan ystyried os yw lleihau allyriadau dros ddegawdau nesaf yn darged anghyrraeddadwy. Trafodwyd yr angen i addasu’r geiriad hwn er mwyn cynnwys targed realistig ac uchelgeisiol i’r dyfodol. Mewn ymateb, cytunodd y Cyfarwyddwr Corfforaethol gyda’r sylwadau hyn gan bwysleisio ei fod yn allweddol i osod targedau realistig gan nad yw’n debygol bydd modd cyfarch y nôd.

Tynnwyd sylw bod Adran 10 o’r Cynllun yn nodi bod cyfraddau allyriadau carbon yn y maes gwastraff yn sero erbyn hyn. Gofynnwyd o ystyried bod allyriadau carbon yn deillio o losgi gwastraff gweddilliol ym Mharc Adfer, sut oedd allyriadau’r maes yma yn sero. Mewn ymateb, cadarnhaodd yr Aelod Cabinet byddai gwybodaeth bellach ar y mater hwn yn cael ei rannu gyda’r Aelodau. Awgrymodd y dylai aelodau ymweld â Pharc Adfer er mwyn dysgu mwy am y broses.

Adroddwyd bod cynllun peilot ar y gweill er mwyn lleihau gwastraff cyhoeddus drwy gyflwyno bocsys glas ailgylchu cymunedol. Gofynnwyd os oes modd derbyn adborth ar y cynllun hwn a gweld os oes cynlluniau er mwyn ymestyn y cynllun i ardaloedd gwledig y Sir. Mewn ymateb i’r ymholiad, nododd Rheolwr Rhaglen Newid Hinsawdd nad oedd canlyniadau’r peilot ar gael ar hyn o bryd ac byddent yn cael eu rhannu cynted a bod modd er mwyn gweld os oes modd ehangu’r cynllun.

Yn yr un modd, ystyriwyd os oedd cynnwys rhai o brosiectau newydd o fewn adran 10 y Cynllun yn gynamserol. Manylwyd bod prosiectau i hyrwyddo economi gylchol ac i leihau gwastraff stryd yn nodi nad oes modd mesur arbedion carbon a chadarnhaodd Rheolwr Rhaglen Newid Hinsawdd bod hyn oherwydd eu bod yn amrywio o achos i achos.

Diolchwyd am yr adroddiad, gan nodi y fyddai’n fuddiol i gynnwys adran ychwanegol yn y Cynllun neu greu dogfen ar wahân yn dathlu llwyddiant y cynllun hyd yma gan fanylu ar faint o arian sydd wedi cael ei arbed yn ogystal â manylder ar ddatblygiadau’r holl gynlluniau a’r arbedion carbon sy’n deillio ohonynt.

PENDERFYNWYD

·       Derbyn yr adroddiad gan nodi’r sylwadau a gyflwynwyd yn ystod y drafodaeth.

·       Bod y Pwyllgor yn croesawu’r bwriad i ail-edrych ar y targed i’r Cyngor fod yn Garbon Sero Net erbyn 2030.

·       Argymell i’r Aelod Cabinet Amgylchedd:

Ø  y dylid cyfathrebu llwyddiannau a’r gwaith a gyflawnwyd i wireddu’r Cynllun gyda’r cyhoedd.

Ø  bod angen cynyddu’r defnydd o gwestiynau agored mewn ymgynghoriadau  cyhoeddus er mwyn derbyn ymatebion a fyddai’n cyfoethogi’r wybodaeth ar gael i lywio cyfeiriad i’r dyfodol.

Ø  y dylid ystyried addasu’r geiriad canlynol: “...byddwn yn parhau i leihau ein hallyriadau dros y degawdau nesaf hyd nes ein bod yn cyrraedd y targed o sero net’ (Tudalen 6, Cynllun Argyfwng Hinsawdd a Natur, Fersiwn 2), er mwyn bod yn fwy uchelgeisiol o ran cyrraedd y targed.