Agenda item

Ystyried unrhyw gwestiynau gan aelodau etholedig, y rhoddwyd rhybudd priodol ohonynt o dan Adran 4.18 o’r Cyfansoddiad.

Cofnod:

Cyhoeddwyd atebion ysgrifenedig yr Aelodau Cabinet i’r cwestiynau ymlaen llaw.)

 

(1)       Cwestiwn Y Cynghorydd Jina Gwyrfai

 

Mater o bryder i lawer ohonom yw’r cynnydd amlwg yn nifer dysgwyr yn ein hysgolion sy’n cael eu diarddel oherwydd ymddygiad annerbyniol, peryglus neu’n fygythiol. Serch hynny, mae’n statudol bod pob plentyn yn derbyn addysg hyd at 16 oed. Rhywbeth dros dro yw diarddel i fod, felly, ac y mae amrywiaeth o strategaethau gan yr Adran Addysg- ar y cyd efo Asiantaethau eraill- i ddelio gyda’r dysgwyr hyn, a’r nod o alluogi’r dysgwyr i ddychwelyd i ysgol a pharhau i dderbyn addysg a fydd yn eu harfogi i’r dyfodol.

 

A fedrwch amlinellu’r holl strategaethau sydd ar gael yng Ngwynedd i ddelio gyda’r bobl ifainc hyn; a hefyd darparu data i ddangos a) faint yw’r broblem, a b) pha mor effeithiol yw’r ddarpariaeth bresennol ?

 

Ateb yr Aelod Cabinet dros Addysg, y Cynghorydd Dewi Jones

 

Ymatebwyd drwy nodi ei fod yn rhannu’r pryder a bod ymddygiad anerbyniol a pryderus ar draws sir. Mynegwyd fod cefnogaeth angen ei roi i’r plant sydd methu ymdopi yn yr ysgol am amryw reswm, ond pwysleisiwyd mai nifer bychan yw’r rhain. Amlygwyd fod arwydd o oleuni gyda niferoedd sy’n cael ei gwahardd yn lleihau a bod ffordd newydd yr adran o edrych ar gynhwysiad wedi cyfrannu at hyn. Tynnwyd sylw at y ddwy ganolfan sydd yn Llanwnda ac yn Nyffryn Nantlle i gefnogi'r bobl ifanc. Eglurwyd fod 220 o bobl ifanc yn agored i wasanaethau, a bod mwy o achosion wedi cau eleni na sydd wedi ei hagor. Nodwyd fod y broblem bell o gael ei datrys ond ei fod yn mynd i’r cyfeiriad cywir.

 

Cwestiwn Atodol Y Cynghorydd Jina Gwyrfai

 

Diolchwyd am yr ateb, ond un peth bach i godi, y plant sydd ar amserlen rhan amser gofynnwyd beth sy’n digwydd gweddill yr amser a pwy sy’n gyfrifol am eu gofal tra mae rhiant yn gorfod gweithio.

 

Ateb yr Aelod Cabinet dros Addysg, y Cynghorydd Dewi Jones

 

Nodwyd fod nifer o wasanaethau ar gael a bod pob achos yn cael ei drin yn unigol. Ategwyd fod gweithwyr yn gweithio gyda phlant a theuluoedd er mwyn dod o hyd i’r datrysiad addas i’r achos yn unigol. Ategwyd fod achosion weithiau yn cymryd amser i sicrhau fod y plant yn ôl mewn amser llawn amser.

 

(2)       Cwestiwn Y Cynghorydd Rhys Tudur

 

Mae Cymdeithasau Tai yn ddiweddar wedi cael neu yn ceisio caniatâd am godi nifer o dai di gynsail mewn ceisiadau unigol ym mhentrefi Dwyfor, Botwnnog (18), Trefor (20), Nefyn (20), Chwilog (25), Ffor (27), Abererch (24), a hynny yn wyneb gwrthwynebiad lleol o ddatblygiadau sydd tu hwnt i raddfa sy’n addas i faint y pentrefi ac sy’n dyblu nifer y tai cymdeithasol yno dros nos ac yn her i hyfywedd y Gymraeg. Oes yna unrhyw dystiolaeth i ddangos bod y Cyngor yn awr yn gwrando a’u bod ddim yn gwbl glustfyddar i’r lleisiau lleol rheini, yn enwedig pan fo’r cynghorau cymuned wedi gwrthwynebu’r ceisiadau a phan fo deisebau efo dros 150 o enwau wedi eu hel?

 

Ateb yr Aelod Cabinet Tai ac Eiddo, Y Cynghorydd Paul Rowlinson

 

Mae’n ofynnol fod y pwyllgor cynllunio yn gwneud penderfyniadau o fewn fframwaith cyfreithiol. Golygai hyn ddyfarnu ceisiadau yn unol â’r  cynllun datblygu oni bai fod ystyriaethau materol cynllunio yn nodi fel arall.  Rhaid hefyd sicrhau fod y canfyddiadau yma yn rhesymol a gyda seiliau tystiolaeth eglur. 

 

Nid yw nifer neu darddiad cefnogaeth neu wrthwynebiad yn ei hun yn ystyriaeth gynllunio berthnasol.  

 

Fodd bynnag, rhoddir sylw llawn i ystyriaethau cynllunio perthnasol a ddaw i’r amlwg o sylwadau a dderbynnir mewn ymateb i ymgynghoriadau ar geisiadau cynllunio, gan gynnwys sylwadau gan y cyhoedd, y Cyngor Cymuned ac ymgynghorai eraill. 

 

Mae datblygiadau tai fforddiadwy yn rhan allweddol o Gynllun Gweithredu Tai'r Cyngor sydd wedi’i gymeradwyo gan y Cabinet, gyda’r nod o ddatblygu 700 o dai fforddiadwy erbyn diwedd oes y Cynllun 2020/21-2028/29. Mae Gwynedd mewn argyfwng tai, ac mae datblygiadau tai fforddiadwy yn ymateb i angen sylweddol sydd wedi’i adnabod ar draws y sir, gyda 4,107 o unigolion ar y gofrestr dai ar hyn o bryd. 

 

Mae’r Cyngor yn llwyddo i ddenu oddeutu £13m o grant bob blwyddyn, sy’n galluogi i’r Cyngor roi opsiynau tai i’r rheiny sydd mewn angen cartref trwy gydweithio’n agos gyda’r Cymdeithasau Tai fel rhan o Bartneriaeth Dai llwyddiannus y Cyngor. 

 

Cwestiwn Atodol y Cynghorydd Rhys Tudur

 

O ystyried bod y Gymraeg yn iaith leiafrifol sydd o dan bwysau'r iaith fwyaf grymus yn y byd a bod codi stadau o 15 - 20 tŷ ar y tro mewn pentrefi bach yn ormod o her i hyfywedd y Gymraeg, ar allu i graffu ieithyddol, a bod canran siaradwyr Cymraeg y sir wedi gostwng yr un adeg a’r Cynllun Datblygu Lleol a bod deisebau Cynghorau Cymuned yn unfrydol yn gwrthwynebu a lleisio'r pryder ieithyddol. A ydym yn dweud fod barn y deisebau, Cynghorau Cymuned a Chynghorwyr lleol oll yn hollol anghywir ac yn amherthnasol, neu a yw’r Cyngor am sicrhau ein bod am gael data iaith ar gyfer rhestrau aros ac ein bod am newid y Cynllun Datblygu fel mai ond mewn amgylchiadau hynod eithriadol y ceir codi 15 - 20 o dai mewn pentrefi bach. 

           

Ateb yr Aelod Cabinet Tai ac Eiddo, Y Cynghorydd Paul Rowlinson

 

Ymatebwyd drwy bwysleisio fod gweithredoedd y Cyngor wedi ei seilio ar ffeithiau a thystiolaeth, a bod rôl gan Gynghorwyr i ddangos arweiniad i gyfleu’r ffeithiau i’r cyhoedd fel bod barn gyhoeddus yn gorffwys ar seiliau cadarn. Mynegwyd fod llawer o bobl ddim yn awyddus i gael tai cymdeithasol yn ei hardaloedd ond fod dyletswydd ar y Cyngor i ddiwallu’r angen, ac mae dros 4 mil o bobl ar restrau aros tai cymdeithasol. Nodwyd fod y Cynllun Datblygu Lleol yn nodi’r nifer o bobl sydd yn aros ymhob ardal, a bod effaith cadarnhaol ieithyddol wedi bod hyd yma o ganlyniad i Gynllun Datblygu Tai. Ychwanegwyd fod adroddiad a aeth i’r Pwyllgor Iaith yn dangos fod canran uwch o siaradwyr Cymraeg i’w gweld yn y stadau newydd o’i gymharu â chymunedau o’u hamgylch. Nodwyd nad oes modd gofyn cwestiynau am iaith yn rhan o’r broses o ddyrannu tai yn unol â rheoliadau. Mynegwyd balchder o weld arweinyddiaeth newydd yn Llywodraeth Cymru a fydd gobeithio yn deddfu i gael cartref i bawb a chodi miloedd o dai cymdeithasol newydd er mwyn i’r afael ac yr argyfwng tai.

 

(3)       Cwestiwn Y Cynghorydd Gruffydd Williams

 

Gofynnais yn flaenorol os oedd y Cyngor, yn dilyn y ffaith bod erthygl 4 wedi ei  ddiddymu gan lys o ganlyniad i’r hyn sydd wedi dyfarnu’n gynnyrch camarweiniol gan y Cyngor hwn, am ymddiheuro i ymgyrchwyr a fu frwydro  mor galed i gael erthygl 4 mewn grym, a ni fu ymddiheuriad. Erbyn hyn, mae’r hawl i’r Cyngor i apelio wedi ei wrthod. A yw’r Cyngor felly o’r diwedd am ymddiheuro i ymgyrchwyr tros erthygl 4, gwladgarwyr, ieithegwr  a threthdalwyr, yn dilyn y ffaith bod hi’n nawr yn glir fod diffyg yn y gwaith papur allweddol wedi achosi i Erthygl 4 gael ei ddiddymu a bod arian wedi ei wastraffu am swm o dros hanner miliwn.

 

Ateb yr Aelod Cabinet Amgylchedd, y Cynghorydd Craig ab Iago

 

Diolchwyd am y cwestiwn a nododd nad oedd wedi newid ei feddwl. Tywyswyd drwy’r daith o ran Erthygl 4 o’r camau cyntaf o greu adroddiad o waith mewnol a oedd yn edrych ar effaith ail gartrefi ac eiddo gwag,i ymgyrch cyhoeddus a amlygodd y broblem ymhellach, i’r Erthygl yn dod i rym, i herio cyfreithiol, i golli’r her cyfreithio ac i golli’r apêl. Amlygwyd fod y Barnwr wedi nodi nad oedd y dogfennau a gyflwynwyd yn ddigon clir ac eglur ac felly bod y penderfyniad wedi ei ddiddymu. Ategwyd fod y penderfyniad ddim o ganlyniad i ddiffyg tystiolaeth nac yr angen lleol i weithredu ond yn hytrach diffiniad a defnydd o eiriau a oedd yn creu’r penderfyniad.

 

Mynegodd nad oedd am ymddiheuro ac nad oedd yn deall pwy y buasai yn ei helpu. 

 

Cwestiwn Atodol y Cynghorydd Gruffydd Williams

 

O ystyried yr ateb ar anallu parhaus i ymddiheuro a hefyd y gwastraff ariannol sylweddol a gododd yn sgil y papurau a ddyfarnwyd yn gamarweiniol, methiant y Cyngor i nodi yn ffurfiol ble yn union y bu’r methiant yn y broses oruchwylio a pha lefel o oruchwyliaeth sefydliadol ddylai fod wedi sicrhau cywirdeb y papurau er mwyn atal y gwastraff hwn rhag digwydd ac wrth fod y llys apêl a’r uchel lys wedi dyfarnu yn erbyn y Cyngor yn y mater hwn, a bod ateb yr aelod cabinet yn gyndyn o roi ffocws ar ffeithiau’r Cyngor. A yw'n credu fod dyfarniad y llysoedd  yn anghywir, bod y Cyngor yn gwybod yn well ‘na’r barnwr, os nad yw’n credu hynny pa bryd mae am ymddiheuro?

 

Ateb yr Aelod Cabinet Amgylchedd, y Cynghorydd Craig ab Iago

 

Mynegwyd nad oedd yn rhan o’i swydd i anghytuno a’r Barnwr, ond ei swydd yw cynorthwyo pobl leol i fyw yn eu cymunedau. Fel aelod Cabinet ar y pryd, roedd yn ymwybodol o beth oedd y penderfyniad ond fod barn y Barnwr yn anghytuno. Mynegwyd nad yw ymddiheuro am gynorthwyo neb, a chredai nad oedd yn wastraff amser gan ei fod yma i gynorthwyo pobl i fyw yn eu cymunedau, i fod yn arloesol ac i flaenoriaethu anghenion lleol.

 

Dogfennau ategol: