Agenda item

I ystyried yr adroddiad.

Derbyn yr adroddiad gan nodi’r sylwadau a dderbyniwyd yn ystod y drafodaeth.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Bennaeth y Gwasanaethau Cyfreithiol. Tynnwyd sylw’n fras at y prif bwyntiau canlynol:

Adroddwyd bod y Gwasanaethau Cyfreithiol yn gyfrifol am briodoldeb (gan gynnwys rôl Swyddog Monitro, gwasanaethau cyfreithiol, Tîm Etholiadau a Chofrestru Etholiadol yn ogystal â Chefnogaeth Crwner.) Tynnwyd sylw at waith rhanbarthol mae’r Gwasanaeth wedi bod yn ei gyflawni yn y blynyddoedd diwethaf, drwy ddarparu cefnogaeth i GwE, y Cynllun Twf a Chyd-bwyllgor Corfforedig y Gogledd (CBC). 

Cydnabuwyd bod gofynion cyfreithiol ar gyfer Cyd-bwyllgor Corfforedig y Gogledd wedi cynyddu yn sylweddol, ac er mwyn ymdopi gyda’r gwaith hynny mae’r CBC wedi ffurfio tîm cyfreithiol annibynnol, gyda Gwasanaethau Cyfreithiol Cyngor Gwynedd bellach wedi tynnu’n ôl o’r bartneriaeth. Pwysleisiwyd bod Gwasanaethau Democratiaeth a Chyllid yn parhau i gefnogi’r CBC. Ymfalchïwyd bod presenoldeb yn y broses o ddatblygu gweithdrefnau a systemau CBC wrth iddo gael ei ffurfio, yn hanfodol er mwyn sicrhau dwyieithrwydd a bod y Gymraeg yn derbyn sylw cyfartal, gan fod arferion da wedi cael eu harddangos a’u gweithredu.

Eglurwyd bod y Tîm Etholiadol yn hyrwyddo’r Gymraeg ac yn mynnu bod dwyieithrwydd yn cael ei sicrhau ar bob achlysur. Rhannwyd enghreifftiau o bwysigrwydd dwyieithrwydd megis ar ddogfennaeth, hyfforddiant, a pan mae canlyniadau etholiadol yn cael eu cyhoeddi ar lafar. Mynegwyd balchder bod y Tîm Etholiadol yn llwyddo i hyrwyddo’r iaith yn llwyddiannus a bod y gwaith yn treiddio i sicrhau bod systemau dwyieithog y Comisiwn Etholiadol bellach yn safonol. Pwysleisiwyd bod lle i wella gan amlygu bod y Tîm Etholiadol yn pwysleisio nad yw darpariaeth uniaith Saesneg o ddogfennaeth na hyfforddiant yn dderbyniol.

Diolchwyd i’r Crwner, sydd yn gweithio ar lefel genedlaethol a hefyd yn hyrwyddo’r Gymraeg drwy ei gwaith. Eglurwyd nad yw Gwasanaeth Crwneriaid Gwynedd a Môn wedi cael ei ymgorffori i gorff rhanbarthol ar draws Gogledd Cymru oherwydd y pwyslais ieithyddol sydd yn cael ei roi gan y Crwner yn yr ardal hon, gan nodi bod hyn yn adlewyrchiad o bwysigrwydd yr iaith i’r Gwasanaeth.  Mynegwyd balchder bod y gwaith hwn yn gallu dylanwadu ar ardaloedd Crwneriaid eraill drwy sicrhau bod dogfennaeth ar gael i’w defnyddio yn y Gymraeg a’r Saesneg.

Mynegwyd balchder bod y Gwasanaethau Cyfreithiol bellach yn gallu cyflawni holl elfennau o’i ddyletswyddau yn ddwyieithog, megis agweddau mwyaf technegol o’r gwaith, darparu cytundebau a thrawsgrifiadau achosion llys ar gyfer gwaith yng Ngwynedd ac yn rhanbarthol ar draws Gogledd Cymru. Atgoffwyd nad oedd hyn yn bosib yn y blynyddoedd diwethaf oherwydd bod cyfreithwyr dros dro (locum) wedi bod yn cael eu penodi er mwyn cynorthwyo gyda gwaith rhanbarthol, ble roedd yr angen am arbenigedd penodol yn trechu’r angen am sicrhau bod yr unigolion hynny yn medru’r Gymraeg. Cydnabuwyd bod y Gwasanaeth Cyfreithiol wedi profi heriau recriwtio yn y blynyddoedd diwethaf, ond pwysleisiwyd bod anghenion recriwtio bellach  wedi lleddfu a bod y Gwasanaeth yn llwyddo i ddenu staff profiadol ac sydd yn meddu â sgiliau’r Gymraeg pan mae unrhyw drosiant staff yn codi, gan ymfalchïo fod y gweithlu yn frwdfrydig a gweithgar iawn.

Ystyriwyd bod yr heriau ieithyddol sydd yn wynebu’r gwasanaeth yn gyffelyb i Adrannau eraill y Cyngor. Cadarnhawyd bod rhai heriau y tu hwnt i reolaeth y gwasanaeth a’r Cyngor yn ehangach tra bod gwaith yn cael ei wneud er mwyn dylanwadu’n ieithyddol mewn  mannau eraill, fel y nodwyd eisoes. Cydnabuwyd bod rhai heriau ieithyddol yn deillio o’r angen i gydweithio gyda chwmnïau allanol, cenedlaethol ac arbenigol, ble nad yw o hyd yn bosib sicrhau bod arbenigedd perthnasol ar gael drwy gyfrwng y Gymraeg. Fodd bynnag, pwysleisiwyd bod y cydweithio hwn yn cael ei wneud yn y Gymraeg os yw’r gwasanaeth ar gael. Tynnwyd sylw mai dim ond un agwedd o waith y gwasanaeth yw’r cydweithio hwn gydag arbenigwyr gan ymfalchïo fod y  mwyafrif helaeth o waith yn cael ei gyflawni yn y Gymraeg neu’n ddwyieithog.

Cadarnhawyd bod y Gwasanaeth yn manteisio ar y cyfleoedd mae’r Cyngor yn ei ddarparu megis Cynllun Yfory a Phrentisiaid, er mwyn datblygu staff cymwysedig a phrofiadol drwy gyfrwng y Gymraeg. Eglurwyd bod dau brentis wedi eu cyflogi gyda’r Gwasanaeth ar hyn o bryd, mewn rôl o fewn y Tîm Etholiadol ac fel rôl para gyfreithiol a bod ystyriaeth barhaus yn cael ei roi er mwyn adnabod cyfleoedd newydd.

Yn ystod y drafodaeth, cyflwynwyd y sylwadau a ganlyn:- 

Mewn ymateb i ymholiad, eglurodd Pennaeth y Gwasanaeth Cyfreithiol nad oedd gwybodaeth wedi cael ei gyflwyno i’r pwyllgor ar yr hyn sydd angen sylw yn ystod y flwyddyn nesaf er mwyn codi statws y Gymraeg a sicrhau cyfleoedd i bobl Gymraeg, o fewn yr adroddiad hwn gan nad oes unrhyw enghreifftiau penodol o weithgarwch ymarferol a ellir ei nodi o fewn y Gwasanaeth ar hyn o bryd.

Mewn ymateb i ymholiad, eglurodd Pennaeth y Gwasanaeth Cyfreithiol y byddai’n croesawu ehangu ar y cyfleoedd i brentisiaid a phrofiad gwaith i fyfyrwyr y gyfraith. Ategwyd bod dau prentis yn gweithio o fewn y Gwasanaeth eisoes a byddai’r Gwasanaeth yn ymdrechu i gymryd mantais o’r cyfleoedd hyn yn y dyfodol yn unol â’r angen.  Fodd bynnag, eglurwyd mai’r brif her o fewn y maes profiadau gwaith byr dymor yw sicrhau mynediad i systemau electronig y gwasanaethau am amser digonol, pan mae unigolion profiad gwaith dim ond yn y swyddfa am gyfnod cyfyngedig. Cadarnhawyd bod unigolion wedi bod ar brofiad gwaith yn y gorffennol a bod gwaith yn cael ei wneud er mwyn canfod ffordd o allu cynnig hynny yn y dyfodol.

Diolchwyd am yr adroddiad.

PENDERFYNWYD

Derbyn yr adroddiad gan nodi’r sylwadau a dderbyniwyd yn ystod y drafodaeth.