Agenda item

Cais am ganiatâd adeilad rhestredig [LBC] ar gyfer gwaith dad-adeiladu a dymchwel rhannol yr adeilad yn raddol, a’r gwaith cynhaliaeth sydd ei angen i sefydlogi y strwythur sydd yn weddill

 

AELODAU LLEOL: Cynghorydd John Pughe a’r Cynghorydd Anne Lloyd Jones

 

Dolen i'r dogfennau cefndir perthnasol

PENDERFYNIAD: Caniatáu gydag amodau

 

1. 5 mlynedd
2. Yn unol â'r cynlluniau
3. Cyflwyno a chytuno ar fethodoleg fanwl a chynllun graddol o'r gwaith dymchwel, i gynnwys manylion ar gyfer diogelu a gwarchod yr adeilad cyn dechrau'r gwaith. Dylai'r manylion hefyd gynnwys cynllun i adfer y porth a'r ardd ynghyd â manylion achub deunyddiau.
4. Dylid cyflogi gweithiwr cadwraeth broffesiynol gymwysedig i oruchwylio a chytuno ar y fethodoleg a'r gwaith dymchwel wrth iddynt ddechrau, ac i gael ei gytuno gyda'r Awdurdod Cynllunio Lleol (ACLl) cyn i'r gwaith ddechrau 
5. Dylai'r ACLl gytuno yn ysgrifenedig ar fanylion y bolltau angori neu'r angorau pinio cyn iddynt gael eu gosod
6. Cwblhau cofnod adeilad hanesyddol Lefel 3 o Westy'r Corbett Arms. Yn amodol ar uniondeb strwythurol gyda'r adeilad wedi'i wneud yn ddiogel ac yn saff, dylid cynnwys cofnod ffotograffig o'r tu mewn yn y cofnod hwn.

 

Cais am ganiatâd adeilad rhestredig [LBC] ar gyfer gwaith dad-adeiladu a dymchwel rhannol yr adeilad yn raddol, a’r gwaith cynhaliaeth sydd ei angen i sefydlogi'r strwythur sydd yn weddill

 

a)           Amlygodd y Rheolwr Cynllunio, wedi derbyn rhagor o wybodaeth, bod cyfanswm y gwaith dymchwel wedi'i leihau a'i fod bellach ond yn berthnasol i ran gefn yr adeilad yn unig.

 

Eglurwyd bod adeilad yn hen westy, sydd wedi ei restru gradd II, ac o fewn ffin datblygu Tywyn, yn strwythur sylweddol sy'n wynebu Sgwâr Corbett, gyda thalcen sy'n wynebu Stryd Maengwyn ac ychwanegiadau diweddarach i ochr chwith yr adeilad ac i'r cefn. Nodwyd hefyd bod eiddo preswyl cyfagos a'r dalcen yr adeilad ar Stryd Maengwyn. Ystyriwyd bod yr adeilad mewn perygl yn unol â chofrestr Adeiladau Rhestredig sydd Mewn Perygl, a gedwir gan Cadw.

 

Daeth defnydd o’r adeilad fel gwesty i ben tua 2009, a bu fawr ddim cynnal a chadw ar yr adeilad yn y blynyddoedd wedi hynny. Erbyn hyn, mae’r adeilad yn mynd â'i ben iddo, gyda rhannau o gefn yr adeilad wedi disgyn yn Ionawr a Chwefror 2025.

 

Cyflwynwyd gyda’r cais adroddiad arolwg strwythurol, methodoleg dymchwel a dadosod yn ogystal ag Asesiad Effaith Treftadaeth. Cyfeiriwyd at ôl troed yr adeilad cyfan oedd wedi'i rannu'n 8 parth er mwyn cyfeirio atynt yn haws. Adroddwyd bod bwriad dymchwel parthau 1-5 yn seiliedig ar sefydlogrwydd strwythurol yr adeilad oherwydd rhesymau iechyd a diogelwch yn dilyn cwymp diweddar, gyda pharthau 2 a 4 yn ardaloedd a gwympodd ym mis Ionawr a Chwefror 2025.

 

Nodwyd bod y cynnig diwygiedig yn gofyn am ganiatâd adeilad rhestredig ar gyfer dymchwel Parthau 1, 2, 4 a rhan o Barth 5 (a nodwyd fel 5A), ynghyd â gwaith cysylltiedig i sefydlogi'r strwythur sy'n weddill a'i ddiogelu rhag y tywydd. Ategwyd bod y cynllun presennol yn cynrychioli gostyngiad sylweddol yng ngraddfa'r gwaith dymchwel a fwriadwyd yn wreiddiol, yn dilyn ymatebion i'r ymgynghoriad a chyflwyno rhagor o wybodaeth strwythurol.

 

Amlygwyd, wrth benderfynu ar y cais, roedd angen ystyried yn ofalus a fyddai’n ddymunol gwarchod yr adeilad rhestredig, ei leoliad ac unrhyw nodweddion o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig sydd gan yr adeilad, yn unol ag adran 96(2) Deddf yr Amgylchedd Hanesyddol (Cymru) 2023. Ategwyd nad oedd cadw adeilad neu ased hanesyddol yn golygu bod rhaid ei gynnal yn ddigyfnewid, ond bod ei arwyddocâd yn cael ei gynnal ar gyfer y dyfodol; y dyletswydd statudol wedi derbyn cryn bwysigrwydd a phwysau wrth gyrraedd yr argymhelliad.

 

Mynegwyd y byddai'r gwaith arfaethedig yn arwain at golli ffabrig hanesyddol o fewn y parthau a nodwyd gan achosi niwed i arwyddocâd yr adeilad rhestredig. Fodd bynnag, atgoffwyd yr Aelodau bod Parthau 2 a 4 eisoes wedi disgyn yn rhannol, bod Parth 1 yn cynnwys ystafell haul cyfoes o werth treftadaeth ddibwys, a bod Parth 5A wedi'i gyfaddawdu'n strwythurol ac yn uniongyrchol gysylltiedig â'r ardaloedd sydd wedi cwympo. Bydd y bwriad yn cadw'r prif ddrychiadau a rhan fwyaf o'r ffabrig hanesyddol sy'n diffinio cymeriad ac arwyddocâd yr adeilad, ac mae'r niwed sy'n deillio o'r cynigion yn cael ei asesu fel llai na sylweddol.

 

Mynnai bolisi cenedlaethol y dylai dymchwel adeilad rhestredig fod yn rhywbeth eithriadol, a bod y penderfyniad wedi'i gefnogi gan gyfiawnhad clir ac argyhoeddedig; yn cael ei wneud fel dewis olaf yn unig. Cefnogwyd y cais gan wybodaeth arolwg strwythurol, tystiolaeth o gwympiadau diweddar Ionawr a Chwefror 2025, a phryderon parhaus ynghylch ansefydlogrwydd strwythurol a pherygl i ddiogelwch y cyhoedd (yn enwedig o ystyried lleoliad yr adeilad ger priffordd). Ategwyd bod data monitro ac ailasesu dilynol wedi llywio dull diwygiedig sy'n lleihau maint y gwaith dymchwel yn sylweddol ac yn canolbwyntio ar yr ardaloedd hynny sydd eisoes wedi disgyn neu sy'n amlwg yn ansefydlog.

 

Adroddwyd bod yr Awdurdod wedi ystyried yn ofalus a ellid sefydlogi ac atgyweirio'r adeilad heb waith dymchwel, neu a fyddai llai o ymyrraeth yn ddigonol. Er bod ymgynghorwyr wedi codi pryderon ynghylch digonoldeb sail y dystiolaeth a chwestiynu os oedd y dewisiadau amgen wedi cael eu hystyried yn ddigonol, ystyriwyd bod y cynnig diwygiedig yn adlewyrchu ymateb mwy cymesurol fyddai’n targedu'r elfennau hynny lle nad oes modd eu cadw heb risg annerbyniol. Ar y sail yma, daethpwyd i'r casgliad bod y gwaith arfaethedig yn cynrychioli lleiafswm yr ymyrraeth sy'n angenrheidiol i ddiogelu'r adeilad a bod y prawf "dewis olaf" wedi'i fodloni.

 

Byddai'r gwaith arfaethedig yn darparu buddion cyhoeddus sylweddol a chlir ac yn yr achos hwn, ystyriwyd bod buddion sefydlogi'r adeilad, mynd i'r afael â phryderon diogelwch ar unwaith gan sicrhau cadw prif ffabrig hanesyddol yr adeilad yn yr hirdymor yn gorbwyso'r niwed sy'n deillio o golli'r ardaloedd sydd wedi'u heffeithio. Ategwyd, fel ystyriaeth berthnasol, heb ymyrraeth, byddai dirywiad a chwymp pellach yn debygol o ddigwydd, gan arwain at niwed sylweddol fwy, gan gynnwys colli'r adeilad yn gyfan gwbl.

 

Cydnabuwyd bod y porth blaen wedi cael ei dynnu heb ganiatâd adeilad rhestredig ac amlygwyd bod ystyriaeth i’r gwaith anawdurdodedig hwn yn yr asesiad; byddai’n angenrheidiol gosod amod sy'n gofyn am fanylion ar gyfer adfer y porth a'r nodweddion cysylltiedig er mwyn mynd i'r afael â'r niwed.

 

Roedd y swyddogion yn ystyried bod y bwriad yn cydymffurfio â pholisi cynllunio lleol a chenedlaethol ac yn argymell caniatáu’r cais gydag amodau.

 

b)               Yn manteisio ar yr hawl i siarad, nododd gwrthwynebydd i’r cais y sylwadau canlynol:

·        Ei fod yn Beiriannydd Strwythurol Siartredig, yn aelod llawn o'r Institute of Historic Building Conservation (IHBC) a’r Conservation Accreditation register for Engineers (CARE). Yn aelod o banel cynghori arbenigol yr Ymddiriedolaeth Cenedlaethol, yn gyfarwyddwr peirianwyr ymgynghorol i gwmni Mann Williams a chanddo dros 30 mlynedd o brofiad o asesu, gofalu ac atgyweirio adeiladau hanesyddol.

·        Ei fod wedi bod yn darparu cyngor cadwraeth strwythurol i SAVE Britains Heritage mewn perthynas â'r Corbett Arms, a’i fod yn siarad ar ran SAVE.

·        Ei fod wedi gweithio ar nifer o adeiladau rhestredig mewn gwahanol gyflyrau atgyweirio, ac yn cydnabod yn llawn yr heriau sy'n wynebu'r Corbett Arms. Nid yw'r heriau'n anarferol a gellid mynd i'r afael â hwy. Gellid achub a diogelu'r adeilad.

·        Er bod SAVE yn cefnogi'r cynnig arfaethedig gydag amodau, maent yn teimlo bod yr amodau yn agored i ddehongliad ac felly bod angen eglurhad llawnach er mwyn sicrhau bod yr amodau yn gadarn a digonol.

·        Tynnwyd sylw at yr amod oedd yn nodi y dylid cyflogi gweithiwr proffesiynol sydd yn gymwys mewn cadwraeth i  gyflwyno a chytuno ar fethodoleg fanwl a chynllun graddol o'r gwaith dymchwel, i gynnwys manylion ar gyfer diogelu a gwarchod yr adeilad cyn dechrau'r gwaith.

Nododd bod gan gyrff proffesiynol gymwysterau a chynlluniau achredu sy'n canolbwyntio ar waith adeiladu hanesyddol. I beirianwyr, y cymhwyster yw CARE, sydd yn cael ei weinyddu gan IStructE, ICE ac Engineers Ireland. Fe awgrymwyd bod gan gynghorwyr cyfredol yr achos hwn brofiad 'cyfwerth' - mae hyn yn parhau yn fater o farn ddadleuol. Tybiwyd bod yr amod yn ei gwneud yn ofynnol i beiriannydd cofrestredig CARE gael ei gyflogi gan yr ymgeisydd i gyflawni gofynion methodoleg  fanwl sy'n gysylltiedig â pheirianneg. Dylid egluro'r geiriad 'yn addas' er mwyn osgoi amwysedd, dryswch neu gamddealltwriaeth ac ystyriwyd yn hanfodol gosod amod bod peiriannydd cofrestredig CARE yn cael ei gyflogi.

·        Yn croesawu bod yr amodau arfaethedig yn ei gwneud yn ofynnol cael methodoleg fanwl a chynllun graddol ar gyfer y gwaith dymchwel, ac i gyflwyno a chytuno ar fanylion diogelu ac amddiffyn yr adeilad cyn i'r gwaith ddechrau. Dylai’r manylion hefyd gynnwys cynllun i adfer y porth a'r ardd o fewn y wal, ynghyd â manylion am ddeunyddiau i’w hadfer.

·        Yn cwestiynu er hynny, sut y gellid asesu unrhyw fethodoleg sydd i'w gymeradwyo pan mae'r ymgeisydd yn parhau i wrthod mynediad ar gyfer craffu annibynnol. Dylai

gwiriadau priodol i’r fethodoleg gael eu gwirio i sicrhau mai dim ond y gwaith lleiaf angenrheidiol sy'n digwydd.

·        Bod SAVE yn ceisio amddiffyn Gwesty’r Corbett Arms.

·        Bod cefnogaeth i'r cais i ddatgymalu cyfyngedig hanfodol yn seiliedig ar well eglurhad o’r ymrwymiad cadarn sydd gan yr ymgeisydd i atgyweirio ac amddiffyn yr adeilad.

·        Gan weithredu ar ran SAVE, roedd wedi ceisio ymgysylltu'n adeiladol ac yn rhagweithiol gydag ymgynghorwyr y Cyngor, gan gydnabod bod angen gweithredu ar frys i amddiffyn yr adeilad.

·        Bod ceisiadau i gael mynediad i adolygu’r adeilad wedi cael eu gwrthod dro ar ôl tro gan yr ymgeisydd a bod unrhyw awgrymiadau oedd wedi eu cynnig i’r ymgynghorwyr  wedi cael eu gwrthod. Bod gwrthod ymgysylltu neu ganiatáu mynediad yn diystyru craffu rhesymol.

·        Yn nodi bod y porth a'r ardd o fewn y wal wedi cael eu tynnu heb ganiatâd adeilad rhestredig ac felly yn croesawu bod amodau yn ei gwneud yn ofynnol i’w hadfer yn llawn. Fodd bynnag, mae amheuaeth bod tynnu'r elfennau hyn wedi bod yn angenrheidiol, ac ni chyflwynwyd unrhyw dystiolaeth i gyfiawnhau'r gwaith anawdurdodedig.

·        Byddai darparu manylion yr adferiad yn cael ei ystyried yn amod rhesymol i gymeradwyo’r cais cyfredol

 

c)               Yn manteisio ar yr hawl i siarad nododd yr Aelod Lleol y sylwadau canlynol;

·     Bod yr adeilad a’r sefyllfa bresennol gyda sgaffaldiau o gwmpas y safle yn creu aflonyddwch i drigolion y dref

·     Bod gwyriadau traffig ar lonydd cul yn creu anrhefn yng nghanol y dref.

·     Bod busnesau lleol, yn cynnwys y sinema a’r golchdy, yn colli refeniw

·     Gyda malurion yn cwympo, rhaid oedd diogelu’r eiddo, diogelu bythynnod drws nesaf i’r adeilad a diogelu’r cyhoedd. Rhaid gwneud ardal y safle yn ddiogel ac osgoi sefyllfa fyddai yn mynd o ddrwg i waeth - dyma’r flaenoriaeth

·     Er bod sgaffaldau i fyny ers 12 mis, trigolion y dref yn deall bod diogelwch yn angenrheidiol

·     Wedi cael mynediad i’r adeilad gyda’r Heddlu a’r Gwasanaeth Tân, y difrod yn sylweddol. Difrod dŵr wedi gwneud rhai rhannau yn ansefydlog iawn

·     Bod perchennog yr eiddo yn anhysbys

·     Bod yr adeilad yn hardd ac eiconig – yr eiddo yn llawn atgofion da

·     Bod angen gofal yn ystod y gwaith dymchwel – cais am luniau a diweddariadau cyson

·     Dim profeb, felly pwy fydd yn talu am y gwaith adluniad?

 

ch)       Cynigiwyd ac eiliwyd caniatáu y cais

 

d)               Cynigwyd ac eiliwyd cynnal ymweliad safle.

 

Trafodwyd y cynnig gan amlygu y byddai ymweld â’r safle yn gyfle gwerthfawr i’r holl Aelodau weld yr effaith y mae’r adeilad yn ei ffurf bresennol yn ei gael ar fusnesau ac isadeiledd y dref, ac i gael gwell eglurhad o’r sefyllfa; pa werth fydd dymchwel rhannau o’r adeilad yn ei gael ar y sefyllfa a pha bosibiliadau eraill y gellid eu hystyried.

 

Mewn ymateb i’r cynnig nododd y Pennaeth Cynorthwyol bod manylion y cais yn seiliedig ar dystiolaeth gan arbenigwyr a pheirianwyr strwythurol. Eglurodd bod y cais yn un anarferol, oherwydd bod sefyllfa wedi codi lle bu rhaid i’r Cyngor gamu i mewn a chymryd cyfrifoldeb dros yr adeilad i sicrhau diogelwch y cyhoedd. Er yn derbyn bod y sefyllfa yn creu aflonyddwch yn y dref, bod hyn o ganlyniad i ymateb ar frys i faterion iechyd a diogelwch. Os bydd y cais yn cael ei ganiatáu yna bydd modd symud ymlaen gan ail ymweld ag ail asesu’r sefyllfa.

 

Mewn ymateb i gwestiwn ynglŷn â chostau sgaffaldau i drethdalwyr, nodwyd nad oedd costau yn ystyriaeth cynllunio ond bod y Cabinet wedi cymeradwyo arian o Gronfa Strategaeth Ariannol y Cyngor i gyllido gwaith i ddiogelu’r adeilad.

 

Mewn ymateb i sylw a wnaed gan y gwrthwynebydd, bod ‘diffyg archwilio i ddewisiadau amgen’ a bod angen ymrwymiad i gydweithio gyda SAVE a thynhau amodau i sicrhau’r weithred orau, nodwyd bod barn a sylwadau cyrff allanol wedi eu hystyried a bod y bwriad terfynol wedi ei ddiwygio mewn ymateb i’r sylwadau hynny. Ategodd nad y Cyngor oedd perchennog yr adeilad a bod yr ymateb yn unol â gofyn statudol adeilad rhestredig.

 

dd)       Yn ystod y drafodaeth ddilynol, nodwyd y sylwadau canlynol gan Aelodau;

·        Diogelwch pobl Tywyn yw’r flaenoriaeth -  rhaid gwneud y safle yn ddiogel

·        Ar ôl dymchwel, gellid ailasesu’r sefyllfa ac ystyried y camau nesaf

·        Byddai ymweld â’r safle ac ail gyflwyno cais yn oediad pellach i’r broses

 

e)               Pleidleisiwyd ar y cynnig i gynnal ymweliad safle. Disgynnodd y cynnig.

 

Yn unol â’r drefn,  gofynnwyd i’r cynigydd a’r eilydd oedd wedi argymell caniatáu y cais gadarnhau eu cynnig

 

f)                Gofynnwyd am gadarnhad gan y swyddogion os mai sylwadau Cyngor Tref Tywyn yntau Cyngor Tref Aberdyfi oedd wedi eu cyflwyno 08-07-25 - cadarnhawyd mai sylwadau Cyngor Tref Aberdyfi oedd y rhai a gyflwynwyd.

 

ff)         Yn ystod y drafodaeth ddilynol, nodwyd y sylwadau canlynol gan Aelodau;

·        Mai trist yw gweld bod rhan o’r adeilad yn cael ei ddymchwel, yn enwedig rhan 5A

·        Bod angen symud ymlaen - byddai hyn o leiaf yn ddechrau i’r broses

 

PENDERFYNWYD: Caniatáu gydag amodau

 

1.         5 mlynedd

2.         Yn unol â'r cynlluniau

3.         Cyflwyno a chytuno ar fethodoleg fanwl a chynllun graddol o'r gwaith dymchwel, i gynnwys manylion ar gyfer diogelu a gwarchod yr adeilad cyn dechrau'r gwaith. Dylai'r manylion hefyd gynnwys cynllun i adfer y porth a'r ardd ynghyd â manylion achub deunyddiau.

4.         Dylid cyflogi gweithiwr cadwraeth broffesiynol gymwysedig i oruchwylio a chytuno ar y fethodoleg a'r gwaith dymchwel wrth iddynt ddechrau, ac i gael ei gytuno gyda'r Awdurdod Cynllunio Lleol (ACLl) cyn i'r gwaith ddechrau 

5.         Dylai'r ACLl gytuno yn ysgrifenedig ar fanylion y bolltau angori neu'r angorau pinio cyn iddynt gael eu gosod

6.         Cwblhau cofnod adeilad hanesyddol Lefel 3 o Westy'r Corbett Arms. Yn amodol ar uniondeb strwythurol gyda'r adeilad wedi'i wneud yn ddiogel ac yn saff, dylid cynnwys cofnod ffotograffig o'r tu mewn yn y cofnod hwn.