Agenda item

Cyflwyno adroddiad yr Aelod Cabinet dros Economi a Chymuned.

Penderfyniad:

 

  1.  I gyhoeddi Adroddiad Cynnig Ardoll Ymwelwyr Gwynedd;  
  1. I gytuno i gynnal ymgynghoriad ar y Cynnig i gyflwyno Ardoll yn unol â’r rhestr ymgynghoron ym mharagraff 5.4 a 5.5 o’r adroddiad yma; 
  1. I hysbysu Awdurdod Cyllid Cymru, yn unol â’r statud, o’r bwriad i ymgynghori ar gyflwyno'r Ardoll. 

 

Cofnod:

Cyflwynwyd yr adroddiad gan yr Aelod Cabinet dros Economi a Chymuned gan nodi’r rheswm dros ystyried Ardoll Ymwelwyd yw sicrhau bod y sector dwristiaeth yn cyfannu’n deg at gostau’r pwysau mae’n ei greu ar wasanaethau lleol, yr amgylchedd, y Gymraeg a chymunedau’r sir. Ychwanegwyd fod yr ardoll yn fodd o ail-fuddsoddi yn yr economi ymweld er lles trigolion a busnesau lleol.

 

Amlygwyd y sefyllfa bresennol, sef fod miliynau o ymweliadau a Gwynedd bob blwyddyn yn creu pwysau cynyddol ar wasanaethau lleol mewn cyfnod ble mae cyllidebau dan straen. Yn ôl Llywodraeth Cymru, nodwyd fod yr ardoll yn ateb posib gan ei fod yn gofyn am gyfraniad bach gan ymwelwyd dros nos i’w ail fuddsoddi'n lleol, gyda rheolaeth a thryloywder lleol. Pwysleisiwyd nad yw’r cynnig yn ddatblygiad gwrth dwristiaeth, ond yn hytrach ceisio rheoli a chryfhau’r economi mewn ffordd gynaliadwy yn y tymor hir. Ategwyd fod nifer o ffyrdd o fesur yr economi ymweld, a bod rhain i’w gweld yn yr asesiadau effaith, yn rhoi maint gwahanol ar economi Gwynedd ac felly yn effeithio ar asesiadau ardrawiad effaith.

 

Tynnwyd sylw at y sylwadau a dderbyniwyd gan y Pwyllgor Craffu Addysg ac Economi a oedd yn cynnwys yr angen am ymgynghoriad trylwyr yn cael ei gynnal ac ymrwymiad pendant ar wariant yr arian.

 

Mynegwyd fod proses fanwl y bydd i’w fabwysiadu os yn dymuno’r ardoll, a nodwyd mai’r gyfradd genedlaethol yw 75c heb gynnwys TAW ar gyfer y raddfa isaf (sy’n cynnwys meysydd gwersylla a hosteli) a £1.30 heb gynnwys TAW ar yfer y raddfa uchaf. Nodwyd y bydd disgwyl i bawb sy’n aros dros nos dalu’r ardoll ond fod eithriadau yn bodoli. Eglurwyd fod y Cyngor wedi ystyried y potensial o gyflwyno ardoll er nifer o flynyddoedd, gyda gwaith ymchwil Elwa o Dwristiaeth o 2018 wedi amlygu’r ardoll fel y ffynhonnell fyddai’n dod a’r mwyaf o incwm i Wynedd i fuddsoddi yn yr economi ymweld.

 

Esboniwyd mai’r gofyn heddiw yw penderfynu os dylid gweithredu trefn ymgynghori gyhoeddus, a bydd y canlyniadau yn derbyn ystyriaeth pan fydd penderfyniad terfynol yn cael ei wneud gan y Cyngor Llawn. Amlygwyd fod y Cyngor yn cyd-weithio’n agos a Chonwy ac Ynys Môn ar gynnal ymchwil asesiadau effaith, a bod trafod wedi bod gyda Chyngor Caerdydd sydd wedi penderfynu mabwysiadu ardoll yn dilyn proses ymgynghori.

 

Nodwyd fod yr asesiadau effaith wedi’u datblygu dan arweiniad Llywodraeth Cymru, a nodwyd fod yr asesiad yn nodi y gellid gweld ar ei waethaf golli 50 o swyddi neu greu 21 o swyddi ar ei orau. O ran y refeniw, mynegwyd ei fod yn amrywio o £2.4m wrth ddefnyddio un set o ddata i dros £12m os defnyddir un arall. Rhagwelir felly y bydd y swm yn uwch nac yr hyn sydd wedi ei nodi yn y Cynnig Ardoll.

 

Eglurwyd fod y drefn o ymgynghori wedi’i osod yn y ddeddf, ac mae’n gosod allan yn glir lle gellir buddsoddi incwm yr ardoll, ynghyd a’r angen i sefydlu Fforwm Partneriaeth Ardoll ar lefel awdurdod lleol. Amlygwyd fod y cynnig yn amlygu y dylai incwm gael ei fuddsoddi mewn prosiectau a gweithgareddau sy’n cyd-fynd ag egwyddorion economi ymweld cynaliadwy Cynllun Gwynedd ac Eryri 2035 megis gwella toiledau, cludiant cyhoeddus a chefnogi digwyddiadau.

 

Mynegwyd os bydd cefnogaeth, y bwriad yw cynnal proses ymgynghori ar 20fed o Fai am gyfnod o wyth wythnos cyn dychwelwyd yn ôl i’r Cyngor Llawn ar 24 Medi. Pwysleisiwyd na wneir unrhyw benderfyniad terfynol ar fabwysiadu'r Ardoll tan ar ôl y broses ymgynghori.

 

Rhoddwyd cyfle i’r aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

 

Nodwyd dealltwriaeth o’r buddiannau fydd o gael ardoll, a chytunwyd ar syniad mewn egwyddor ond manylwyd fod pryderon yn ogystal megis sut i’w orfodi. Nodwyd er bod yr adroddiad yn amlygu sut y bydd yn dod ag arian i mewn nad yw’r adroddiad yn dangos sut y gall weithio heb ddod ag effaith negyddol ar dwristiaeth yn y sir. Mynegwyd fod twristiaeth a’r maes lletygarwch yn effeithio ar lot o fusnesau a bod cyflwyno’r ardoll yn gallu bod yn risg o leihad mewn busnes. Pwysleisiwyd y dylid dal yn nol er mwyn gweld beth yw’r effaith ar siroedd eraill a chasglu data cyn gwneud penderfyniad.

 

Atgoffwyd mai penderfynu ar fynd i ymgynghoriad mae’r adroddiad heddiw er mwyn sicrhau fod lleisiau yn cael ei glywed, gan drigolion, gan bobl sy’n gweithio yn y maes twristiaeth ac yn berchnogion busnesau. Mynegwyd fod twristiaeth yn cael effaith ar feysydd megis yr iaith ac y buasai hyn yn rhoi mewnbwn i’r costau yn lleol, ond amlygwyd nad yw hyn yn rhan o’r penderfyniad heddiw.

 

Pwysleisiwyd fod llawer o ymgynghoriadau yn cael ei gynnal gan y Cyngor. Ychwanegwyd fod treth ar ystafelloedd yn barod yn 20% i fusnesau ac felly oes angen codi mwy. Mynegwyd fod yr economi yn fregus yn barod ac felly bod angen bod yn ofalus nad oes negeseuon gwrth dwristiaeth yn cael ei rhannu.

 

Cyfeiriwyd fod twristiaeth yn lleihau yn y sir ar hyn o bryd o ganlyniad i benderfyniadau megis codi treth busnes ac erthygl 4, a bod angen dal yn ôl a chael cyfnod i sefydlogi. Tynnwyd sylw at wledydd tramor ble mae treth lletygarwch oddeutu 7% ac felly yn llawer is ‘na Gwynedd, a bod angen data pellach.

 

Mynegwyd ei bod yr amser iawn i ymgynghori a tynnwyd sylw at Gaeredin sydd ar ardoll uchaf yn Ewrop. Amlygwyd fod nifer ymwelwyr wedi codi oherwydd bod yr arian wedi ei fuddsoddi i wella’r ddinas. Datganwyd fod hwn yn gyfle i wella profiad ymwelwyr a thrigolion.

 

Croesawyd yr ymgynghoriad ond amlygwyd nad oedd yr adroddiad yn amlygu gor-dwristiaeth sydd yn y sir. Ymhelaethwyd fod manteision o’r arian yn cael ei ddefnyddio i liniaru'r effaith negyddol ar gymunedau a bod angen buddsoddi mewn twristiaeth ond heb annog mwy o dwristiaeth. Mynegwyd yr angen i eirio’r ymgynghoriad yn dda a gofynnwyd pwy fydd yn craffu ar y geiriad ei hun. Ymatebodd y Swyddog Monitro drwy nodi’r broses yn unol â’r ddeddf.

 

Amlygwyd fod heriau yn amlwg gyda thwristiaeth ond fod elfennau positif drwy’r bwrlwm mae’n ei greu a rhaid ymfalchïo fod ymwelwyr ar draws y byd yn ymweld a’r sir. Mynegwyd fod potential gyda’r ardoll i fuddsoddi’r arian i gefnogi busnesau a'i fod yn gyfle cyffroes i’w wario mewn ffordd gynaliadwy ac i sicrhau fod trigolion yn gallu mwynhau byw yn yr ardal.

 

Cefnogwyd y penderfyniad gan nodi bydd pobl ei ward yn hapus o weld yr arian yn dod i mewn i fuddsoddi i wella cyfleusterau ac y dylid cymryd mantais i godi safonau ac i blismona unigolion sy’n amharchu’r ardal.

 

O ran y data, nodwyd nad oes data ar gael yn lleol er mwyn gweld beth yw effaith yr ardoll ond fod data o wledydd eraill y gellir ei ddefnyddio. Amlygwyd os yn dal yn ôl ac yn disgwyl i weld canlyniadau mewn siroedd cyfagos gall fynd yn broses hir oherwydd prosesau’r ddeddf. Mynegwyd y bydd yr ymgynghoriad yn creu data o farn pobl leol a busnesau a fydd yn cael ei ddefnyddio i wneud y penderfyniad ym mis Medi.

 

Gofynnwyd i bobl Gwynedd, os yn cael ei gytuno heddiw, i ymateb i sicrhau fod lleisiau yn cael eu clywed.

 

Cefnogwyd y syniad mewn egwyddor ond fod angen bod yn gwbl glir i drethdalwyr. Mynegwyd pwysigrwydd cyplysu’r penderfyniad hwn ynghyd ac Erthygl Pedwar a'r Premiwm, gan sicrhau nad oes sgil effeithiau sydd heb eu rhagweld yn taro pobl leol yn negyddol. Pwysleisiwyd yr angen i fod yn ofalus wrth gyflwyno, ond efallai ei fod yn ffordd decach o gynyddu incwm nac yw’r premiwm.

 

Holwyd beth oedd y risg o’i oedi am flwyddyn, ymatebwyd drwy nodi nad yw oedi am newid y sefyllfa o ran data gan fod cyfnod paratoi o flwyddyn cyn mynd yn weithredol ac felly ni fydd data ychwanegol ar gael.

 

Gofynwyd pe bai’r dreth yma yn cael ei roi ar bobl leol yn ogystal, be fyddent yn mynd i aros yn rhan arall o’r sir ar eu gwyliau. Ymatebwyd drwy nodi ei fod yn dreth a fydd yn cael ei roi ar unrhyw un sydd yn aros yng Ngwynedd dros nos.

 

Cynigwyd gohirio'r eitem oherwydd efallai y bydd bwlch yn yr ymgynghoriad, a bydd modd dadansoddi’r data Conwy a Môn er mwyn cael mwy o wybodaeth. Eglurwyd y bydd modd cymryd amser er mwyn sicrhau fod ymgynghoriad Gwynedd yn gywir. Pleidleisiwyd ar y cynnig, a bu i’r cynnig syrthio felly pleidleisiwyd ar y cynnig gwreiddiol.

 

PENDERFYNWYD

1.    I gyhoeddi Adroddiad Cynnig Ardoll Ymwelwyr Gwynedd;

2.    I gytuno i gynnal ymgynghoriad ar y Cynnig i gyflwyno Ardoll yn unol â’r rhestr ymgynghoron ym mharagraff 5.4 a 5.5 o’r adroddiad yma;

3.    I hysbysu Awdurdod Cyllid Cymru, yn unol â’r statud, o’r bwriad i ymgynghori ar gyflwyno'r Ardoll.

 

 

Dogfennau ategol: