Agenda item

Dewi A. Morgan, Pennaeth Cyllid (Swyddog Cyllid Statudol CBC) a Sian Pugh, Pennaeth Cynorthwyol Cyllid i gyflwyno’r adroddiad.

• Nodwyd a derbyniwyd sefyllfa alldro y CBC ar gyfer 2025/26 (Atodiad 1), gan gynnwys trosglwyddo £1,067,414 i’r gronfa wrth gefn i ariannu cyllidebau’r dyfodol.

• Nodwyd a derbyniwyd sefyllfa alldro'r Cynllun Twf ar gyfer 2025/26 (Atodiad 2). Oherwydd y tanwariant a adroddwyd, er mwyn dangos sefyllfa niwtral ar gyfer y flwyddyn nid oedd angen defnyddio £60,990 o’r gronfa wrth gefn a gyllidebwyd ar ei gyfer yn 2025/26, a defnyddir swm o £867,731 o grant Cynllun Twf Gogledd Cymru, sy’n llai na’r hyn oedd yn y gyllideb.

• Nodwyd a derbyniwyd sefyllfa cronfeydd y Cynllun Twf (Atodiad 3).

• Nodwyd a derbyniwyd adolygiad cyfalaf diwedd flwyddyn y Cynllun Twf ar 31 Mawrth 2026 (Atodiad 4).

• Nodwyd a derbyniwyd sefyllfa alldro y Parth Buddsoddi ar gyfer 2025/26 (Atodiad 5).

• Nodwyd a derbyniwyd sefyllfa alldro y Bartneriaeth Sgiliau Ranbarthol ar gyfer 2025/26 (Atodiad 6).

• Nodwyd a derbyniwyd yr uchod yn amodol ar adroddiadau pellach i ddarparu rhagor o wybodaeth ynghylch:

1.      Staff y CBC dros y tair blynedd diwethaf ar cynlluniau wrth symud ymlaen,

2.      Darparu dadansoddiad o’r tanwariant ar defnydd o gronfeydd wrth gefn dros y blynyddoedd nesaf ynghyd á chanran angenrheidiol y cronfeydd wrth gefn

3.      Ac unrhyw oblygiadau ariannol o oedi’r ardoll ar gyfer 2027-28.

Cyflwynwyd yr adroddiad, gan fanylu ar sefyllfa alldro refeniw a chyfalaf y CBC ar gyfer 2025/26.

Esboniwyd bod cyfanswm y sefyllfa alldro net ar gyfer yr elfennau Cynllunio Strategol, Trafnidiaeth a Chorfforaethol eu natur wedi tanwario £1.067 miliwn. Ymhelaethwyd bod £600 mil o’r tanwariant yma’n deillio o grantiau a dderbyniwyd gan Lywodraeth Cymru yn ystod y flwyddyn.

Manylwyd ar sefyllfa alldro y Cynllun Twf fesul pennawd gwariant a’r ffrydiau ariannu cyfatebol ar gyfer y flwyddyn, gan nodi bod cyfanswm y tanwariant yn £543mil gyda’r prif danwariant o dan y pennawd ‘gweithwyr’.

Ychwanegwyd bod cronfa llog o £5m wedi’i neilltuo i ariannu costau benthyca yn y blynyddoedd i ddod a hynny wrth i’r gwariant ar y cynlluniau cyfalaf gychwyn cyn derbyn arian grant gan y Llywodraeth. Eglurwyd bod balans y gronfa adnoddau ar 31 Mawrth 2026 yn £4.4m, ac mae bron i filiwn o’r gronfa yma wedi ei chlustnodi i’w defnyddio yng nghyllideb 2026/27.

Cyflwynwyd adolygiad diwedd blwyddyn rhaglen gyfalaf y Cynllun Twf ar gyfer 2025/26 ac yna proffil gwariant o 2026/27 ymlaen. Amlygwyd bod cyfanswm o £30.64 miliwn o wariant wedi ei wneud ar y Cynllun Twf erbyn diwedd 2025/26. Nodwyd gostyngiad net o £14.28m yn y gwariant ar gyfer 2025/26 o’i gymharu â’r gyllideb a gymeradwywyd yn Chwefror 2025 oherwydd fod prosiectau wedi llithro.

Adroddwyd ar wariant ac incwm gwirioneddol y Parth Buddsoddi, gan nodi sefyllfa alldro niwtral ar gyfer 2025/26. Nodwyd bod sefyllfa ariannol y Bartneriaeth Sgiliau Rhanbarthol hefyd yn dangos sefyllfa niwtral am y flwyddyn, gyda’r gwariant o £290 mil yn cael ei ariannu gan grant Llywodraeth Cymru.

Mynegwyd pryder ynghylch rhoi dros £1 miliwn i’r cronfeydd wrth gefn tra bod  awdurdodau lleol mewn sefyllfaoedd ariannol mor ddifrifol a’r angen cyson i gyfiawnhau gwariant arian cyhoeddus.

Holwyd os oes modd i’r awdurdodau lleol oedi’r ardoll ar gyfer 2027/28, a fyddai’n dal i adael £700,000 yn y cronfeydd wrth gefn. Mynegwyd y byddai unrhyw gynnig yn cael ei ystyried gan y CBC, ond na fyddai modd darparu unrhyw gyngor ariannol heb gael cyfle i gasglu’r wybodaeth a chostau perthnasol. Esboniwyd na fydd pob cynnig yn bosib i’w ariannu ond y buasai cymryd seibiant o godi ardoll yn 2027/28 yn fater difrifol a fyddai’n debygol o arwain at risg ariannol i’r CBC.

Amlygwyd y byddai’r cynllun ariannol tymor canolig yn cael ei gynhyrchu dros yr haf, gyda’r gyllideb yn dod i rym yn dilyn ei chymeradwyaeth gan y CBC ym mis Medi 2026. Cadarnhawyd y byddai cyfran o’r cronfeydd wrth gefn yn cael eu defnyddio i gadw’r ardoll mor isel â phosibl ar gyfer 2026/27.

Nodwyd pryder am lefel uchel o gronfeydd wrth gefn, tanwariant posib yn y dyfodol, ac y ffaith nad oes gan y CBC bolisi cronfeydd wrth gefn. Cadarnhawyd y gellir datblygu polisi a fyddai’n amlinellu lefel y cronfeydd wrth gefn a ystyrir yn dderbyniol. Cydnabuwyd bod lefel bresennol y cronfeydd wrth gefn yn uwch na’r hyn a argymhellir er yr eglurwyd y dylid gostwng lefel y cronfeydd wrth gefn yn systematig.

Pwysleisiwyd bod £600mil o’r arian wrth gefn eisoes wedi’i ymrwymo ar gyfer 2026/27. Nodwyd mai swyddogaeth gyffredinol y CBC yw datblygu economi Gogledd Cymru, gan amlygu  bod y CBC yn cael ei graffu gan Lywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU, a gallai methu â chyflawni’r prosiectau arwain at risg sylweddol.

Amlygwyd bod y CBC yn gyfrifol am fuddsoddi £400 miliwn o gyllid y sector cyhoeddus mewn prosiectau cyfalaf mawr. Gofynnwyd i’r aelodau ystyried y bydd y prosiectau hyn yn creu 10,000 o swyddi newydd yn economi Gogledd Cymru dros y deng mlynedd nesaf, a byddant yn denu cyfanswm buddsoddiad yng Ngogledd Cymru o hyd at £2 biliwn yn ogystal. Esboniwyd fod gwaith y CBC yn galluogi twf economaidd a chyflawni prosiectau gwerth uchel. Pwysleisiwyd y bydd dal yn ôl neu leihau cyllid ar gyfer y prosiectau hyn yn arwain at beidio â chyflawni prosiectau a pheidio â chreu swyddi.

Gofynnwyd a oedd modd gohirio’r penderfyniad tan gyfarfod nesaf y CBC ym mis Medi 2026 er mwyn derbyn yr holl wybodaeth ychwanegol. O ystyried bod llawer iawn o danwariant y CBC yn gysylltiedig â staffio gofynnwyd am roi cyfle i’r aelodau adolygu gwariant gweithwyr gan edrych ar dwf staff, yngyd âg adolygu cynlluniau rhag-amcanol ar gyfer y dyfodol. Pwysleisiwyd bod angen gwell dealltwriaeth ar gyfer 2026/27 er mwyn cyfiawnhau unrhyw ardoll.

Pwysleiswyd os na fyddent yn fodlon derbyn unrhyw un o’r argymhellion ffurfiol yn y penderfyniad a geisir, na fyddai’r CBC yn gallu cynhyrchu’r datganiad ffurfiol o gyfrifon ar gyfer 2025/26. Nodwyd ei bod yn hanfodol bod y cyfrifon ar gyfer 2025/26 yn cael eu paratoi, ac felly cynigiwyd y gellid diwygio geiriad y penderfyniad a geisir i adlewyrchu’r cais am ragor o wybodaeth ynghylch y cronfeydd wrth gefn a glustnodwyd, ac i sicrhau ei fod yn cael ei gyflwyno i’r aelodau yng nghyfarfod nesaf y CBC.