Agenda item

•       Ystyried y Datganiad Llywodraethu Blynyddol Drafft

•       Cymeradwyo’r Datganiad, ac argymell fod Arweinydd y Cyngor a’r Prif Weithredwr yn ei arwyddo.

 

 

 

PENDERFYNIAD:

·        Derbyn addasiad i gynnydd sgôr tebygolrwydd ( o 3 i 4) yn y risg Ymgysylltu

·        Derbyn y Datganiad Llywodraethu Blynyddol (drafft)

·        Cymeradwyo’r Datganiad, ac argymell fod Arweinydd y Cyngor a’r Prif Weithredwr yn ei arwyddo

 

Nodyn:

·        Cynnwys yn y rhaglen waith bod Cadeirydd y Pwyllgor Llywodraethu ac Archwilio yn cael gwahoddiad i fynychu’r Grŵp Asesu Trefniadau Llywodraethu pan yn berthnasol

·        I ystyried ail sgorio maes Cyfreithlondeb yn dilyn achos llys diweddar. Angen ychwanegu cymal at achos Erthygl 4 yn y datganiad

·        I ystyried rhannu risgiau maes Cyllid yn ddau gategori ar wahân ‘Gorwariant yn sgil tan gyllido neu diffyg rheolaeth ariannol’ i a) Gorwariant yn sgil tan gyllido b) diffyg rheolaeth ariannol’

·        Cyfeiriad at adolygiad mewnol i wella trefniadau casglu Treth Cyngor – cais am ddiweddariad i’r Pwyllgor

·        Cynllun Prentisiaethau - cais am adroddiad fyddai yn cynnwys gwybodaeth am lwyddiant y cynllun. Angen sicrwydd bod y cynllun yn cyfrannu at gynlluniau’r gweithlu i’r dyfodol.

·        Cais i’r Swyddog Monitro fynychu’r cyfarfodydd

 

Cyflwynwyd y Datganiad gan y Pennaeth Cyllid. Eglurodd  bod y Datganiad, er nad yn rhan o’r cyfrifon, yn ddogfen statudol ac angen ei chyhoeddi gyda’r cyfrifon. Yn unol â Rheoliadau Cyfrifon ac Archwilio (Cymru) a Chod ymarfer CIPFA mae’n rhaid i bob Awdurdod Lleol sicrhau bod datganiad o reolaeth fewnol yn ei le a bod y system reoli yn cael ei adolygu o leiaf unwaith mewn blwyddyn. Adroddwyd mai’r Prif Weithredwr ac Arweinydd y Cyngor sydd yn arwyddo’r datganiad er bod angen cymeradwyaeth gan y Pwyllgor Archwilio a Llywodraethu.

 

Rhoddwyd ychydig o gefndir i’r datganiad sydd yn seiliedig ar Fframwaith CIPFA / SOLACE a gyhoeddwyd yn 2016, sydd yn adnabod 7 egwyddor craidd ar gyfer llywodraethu da sydd wedyn yn cael eu rhannu ymhellach i is-egwyddorion. Amlygwyd bod y Grŵp Asesu Trefniadau Llywodraethu, o dan arweiniad y Prif Weithredwr, yn ystyried yr egwyddorion a’r is-egwyddorion ac yn llunio Cofrestr Risg Llywodraethu sydd yn rhan o Gofrestr Risg Corfforaethol y Cyngor. Adnabuwyd risgiau mewn 24 o feysydd llywodraethu gwahanol, gan nodi’r rheolaethau sydd gan y Cyngor yn eu lle er mwyn lliniaru’r risgiau hynny.

 

Adroddwyd bod 4 math o risg a bod pob risg gyda pherchnogaeth adrannol; y Grŵp wedi dod i gasgliad bod 0 maes gyda risgiau uchel iawn, 7 maes risgiau uchel, 8 maes risgiau canolig a 9 maes risgiau isel. Er yn cydnabod bod y sgôr risg presennol yn parhau’n uwch nag y maer’ Cyngor yn fodlon ei dderbyn, bod camau gweithredu pellach wedi eu hadnabod i leihau’r risgiau hyn.

 

O ran addasiadau, mynegwyd bod sgôr tebygolrwydd risg Ymgysylltu wedi cynyddu o 3 i 4 a hynny oherwydd bod y gwaith o baratoi a chynnal ymgynghoriadau ac ymarferion ymgysylltu’n parhau i fod yn heriol iawn.

 

Diolchwyd am yr adroddiad.

 

Yn ystod y drafodaeth ddilynol nodwyd y sylwadau a’r ymatebion canlynol:

 

·          Bod y Pwyllgor yn derbyn y datganiad yn hwyr yn y broses. A ddylai’r Cadeirydd fynychu’r Grŵp Asesu Trefniadau Llywodraethu?

 

Nododd y Pennaeth Cyllid bod lle i wella’r broses ac i’r Pwyllgor dderbyn diweddariad yn ystod y flwyddyn. Ategodd bod gwaith yn cael ei wneud i gryfhau’r trefniadau risg a’i fod yn derbyn y sylw i wahodd Cadeirydd y Pwyllgor i’r Grŵp Asesu Trefniadau Llywodraethu pan yn berthnasol.

 

·          Awgrym y dylid ail asesu sgôr maes cyfreithlondeb o’r risg o ‘anwybyddu rheol y gyfraith, sy’n golygu bod y Cyngor yn agored i heriau gan y llysoedd’ o ystyried achos llys diweddar, Cyfarwyddyd Erthygl 4. Cais hefyd i gyfeirio at Gyfarwyddyd Erthygl 4 yn y datganiad.

·          Bod angen olrhain trefn y penderfyniad a arweiniodd at golli’r arian yn achos Cyfarwyddyd Erthygl 4. Awgrym bod anghysondeb sefydliadol yn y parodrwydd i fynd i gyfraith, e.e., swyddogion yn amlygu i'r Pwyllgor Cynllunio'r risg o fynd i apêl a chael costau os bydd penderfyniad yn groes i bolisi.

·          Cais i’r Swyddog Monitro fynychu’r cyfarfodydd

 

Nododd y Pennaeth Cyllid bod y risg yn cael ei osod ar sail, a yw’r Cyngor yn mynd ati yn fwriadol i anwybyddu’r gyfraith ac yn achos Cyfarwyddyd Erthygl 4 nid oedd bwriad gan y Cyngor i gamarwain yn fwriadol. Yn derbyn y sylw i ychwanegu cymal yn y datganiad.

 

·          Awgrym y dylid ail asesu sgôr Cynllunio’r Gweithlu i’r dyfodol oherwydd y risg i’r sector gofal o ystyried cyfyngiadau recriwtio gweithwyr gofal o dramor.

 

Nododd y Pennaeth Cyllid bod prosiect hir dymor yn ei le gan y Cyngor ar gyfer cynllunio’r gweithlu i’r dyfodol ac er yn derbyn bod recriwtio a chadw staff yn y maes gofal yn her sylweddol, bod y sgôr yn berthnasol i’r Cyngor yn ei gyfanrwydd.

 

·          Maes Cyllid - awgrym i ystyried rhannu risgiau maes Cyllid yn ddau gategori ar wahân ‘Gorwariant yn sgil tan gyllido neu ddiffyg rheolaeth ariannol’ i a) Gorwariant yn sgil tan gyllido b) diffyg rheolaeth ariannol’.

 

Nododd y Pennaeth Cyllid ei fod yn derbyn y sylw bod dau gategori gwahanol yma a bod trafodaeth wedi ei gynnal gyda’r Cabinet ynglŷn â lle i dynnu’r llinell - bod pwysau cynyddol ar wasanaethau yn arwain at orwario.

 

·          Yn cytuno bod angen cynyddu risg tebygolrwydd ymgysylltu gydag awgrym i’r dyfodol i gasglu barn y cyhoedd ar gynnydd yn nhreth y Cyngor.

 

·          Cyfeiriad at adolygiad mewnol i wella trefniadau casglu Treth Cyngor - er wedi derbyn adroddiad mewn ymateb i safle Cyngor Gwynedd ar waelod tabl Cymru ar gyfraddau casglu treth Cyngor, bod angen diweddariad ar y perfformiad.

 

Nododd y Pennaeth Cyllid, er bod gwelliant i’r trefniadau, nid oedd Gwynedd wedi symud i fyny’r tabl perfformiad. Ategodd bod Archwilio Cymru hefyd yn edrych i mewn i’r maes.

 

·          Er yn nodi bod y Cynllun Prentisiaethau wedi rhoi cyfle i 90 o brentisiaid ers 2019 bod hyn yn llai nag 1% o’r gweithlu. A oes cynlluniau gan y Cyngor i wella hyn? - gall roi hwb i gyflogaethau i’r dyfodol. Angen gwybodaeth ynglŷn â llwyddiant y cynllun; A oes prentisiaid yn cael eu cyflogi ar ôl eu cyfnod hyfforddi? Angen sicrwydd bod y cynllun yn cyfrannu at gynlluniau’r gweithlu i’r dyfodol.

 

Nododd y Pennaeth Cyllid bod y cynllun yn ddibynnol ar sut mae’r cynllun yn cael ei ariannu ac o wneud y gorau o’r Ardoll Prentisiaethau. Ategodd ei fod yn hapus gyda sgôr risg Cynllunio i’r Dyfodol ond yn derbyn bod y maes yn fater i’r Pwyllgor ei adolygu o ran llywodraethu da.

 

PENDERFYNWYD:

·        Derbyn addasiad i gynnydd sgôr tebygolrwydd ( o 3 i 4) yn y risg Ymgysylltu

·        Derbyn y Datganiad Llywodraethu Blynyddol (drafft)

·        Cymeradwyo’r Datganiad, ac argymell fod Arweinydd y Cyngor a’r Prif Weithredwr yn ei arwyddo

 

Nodyn:

·        Cynnwys yn y rhaglen waith bod Cadeirydd y Pwyllgor Llywodraethu ac Archwilio yn cael gwahoddiad i fynychu’r Grŵp Asesu Trefniadau Llywodraethu pan yn berthnasol

·        I ystyried ail sgorio maes Cyfreithlondeb yn dilyn achos llys diweddar. Angen ychwanegu cymal at achos Cyfarwyddyd Erthygl 4 yn y datganiad

·        I ystyried rhannu risgiau maes Cyllid yn ddau gategori ar wahân ‘Gorwariant yn sgil tan gyllido neu ddiffyg rheolaeth ariannol’ i a) Gorwariant yn sgil tan gyllido b) diffyg rheolaeth ariannol’

·        Cyfeiriad at adolygiad mewnol i wella trefniadau casglu Treth Cyngor – cais am ddiweddariad i’r Pwyllgor

·        Cynllun Prentisiaethau - cais am adroddiad fyddai yn cynnwys gwybodaeth am lwyddiant y cynllun. Angen sicrwydd bod y cynllun yn cyfrannu at gynlluniau’r gweithlu i’r dyfodol.

·        Cais i’r Swyddog Monitro fynychu’r cyfarfodydd