Agenda item

I ystyried y materion a gyflwynir ar gyfer 2025/26 gan gynnig unrhyw sylwadau ac argymhellion ynghyd ac unrhyw faterion ychwanegol y dylid eu cynnwys.

PENDERFYNIAD:

Derbyn adroddiad drafft 2025 / 2026 o HUNANASESIAD CYNGOR GWYNEDD

Sylwadau:

• Bod cynnwys yr hunanasesiad yn dda, ond bod lle i wella
• Angen gosod cyfeiriad at heriau cyfreithiol y mae’r Cyngor yn agored iddynt
• Datblygiad Polisi Cludiant Addysg yn ‘cael ei ddatblygu’: risg y bydd yr oediad yn cael effaith ar bresenoldeb disgyblion ynghyd a gwendidau ymarferol problemau llwybrau bysus ysgol
• Cyfeiriad at Ardoll Ymwelwyr yn amlygu bod y penderfyniad wedi ei wneud er nad yw’r cyfnod ymgynghori wedi dod i ben
• Angen gwirio’r datganiadau hynny sydd wedi dyddio, e.e., Polisi Iaith wedi ei gymeradwyo ac nid ‘allan i ymgynghoriad’
• Angen amlygu bod ariannu’r Unedau Trochi Disgyblion yn heriol - angen lobio i sicrhau bod y Llywodraeth yn ariannu’r Unedau yn llawn
• Isadeiledd ardaloedd gwledig Dwyfor a Meirionnydd - nodi her o geisio denu arian i wella’r isadeiledd
• Cyflwyno premiwm treth cyngor - nodi her o ymdopi gyda'r gwaith ychwanegol o gasglu a gweithredu’r premiwm.
• Gwella trefniadau casglu Treth Cyngor - her o wella perfformiad o gymharu â Chynghorau eraill
• Angen cloriannu llwyddiannau addysg ym maes llythrennedd a rhifedd. Beth yw’r her sydd wedi ei osod i gyflawni hyn?
• Cynllun Prentisiaethau - angen sicrwydd bod y cynllun yn cyfrannu at gynlluniau’r gweithlu i’r dyfodol.

Croesawyd y Cyng. Nia Jeffreys (Arweinydd y Cyngor), a Dewi Jones (Rheolwr Gwasanaeth Cefnogi Busnes y Cyngor) i’r cyfarfod.

Cyflwynwyd drafft o’r prif faterion i’w cyfarch o fewn dogfen Hunanasesiad Cyngor Gwynedd 2025/26 ar gyfer ystyriaeth y Pwyllgor gan ofyn iddynt gynnig unrhyw sylwadau ac argymhellion ynghyd ac unrhyw faterion ychwanegol y dylid eu cynnwys yn yr adroddiad. Adroddwyd bod yr Hunanasesiad yn ofyn statudol o dan Ddeddf Llywodraeth Leol ac Etholiadau (Cymru) 2021 sydd hefyd yn nodi bod angen cynnwys y Pwyllgor yn y broses hunanasesu.

Tynnwyd sylw at y ffaith bod y Cyngor eisoes yn casglu llawer o dystiolaeth ac yn cyhoeddi dogfennau sy’n cynnwys y math o wybodaeth sy’n ddisgwyliedig i’w gynnwys o fewn yr hunanasesiad - dogfennau megis (ond ddim yn gyfyngedig i) adroddiadau blynyddol Perfformiad, Cydraddoldeb, Cyfarwyddwr Gwasanaethau Cymdeithasol a’r Datganiad Cyfrifon Blynyddol. Nodwyd hefyd bod cyswllt agos rhwng yr Hunanasesiad a’r Datganiad Llywodraethu Blynyddol ac oherwydd hynny bod ymgais wedi ei wneud i gadw’r hunanasesiad yn gymharol gryno i geisio osgoi dyblygu gwaith / gwybodaeth.

Adroddwyd ym mis Mawrth 2026 derbyniodd y Cyngor Asesiad Perfformiad gan Banel oedd yn cynnwys aelodau annibynnol. Amlygwyd bod angen cynnal Asesiad Panel oleiaf unwaith o fewn cylch etholiadol a’i fod yn gysylltiedig â’r dyletswydd i fod yn cynnal hunanasesiadau blynyddol ar berfformiad gyda’r dogfennau hynny’n ffurfio sail tystiolaeth yr asesiad. Nodwyd bod y Cyngor yn gweithio drwy’r ymateb a dderbyniwyd gan y Panel a bod bwriad cyflwyno cynllun gweithredu mewn ymateb i’r argymhellion hynny i’r Pwyllgor ym mis Medi / Hydref.

Amlygwyd bod cyflwyno’r prif faterion ar ddechrau’r broses yn ymateb i ddymuniad y Pwyllgor o gael cyfle i roi mewnbwn yn gynt i gynnwys yr adroddiad hunanasesiad. Bydd y Pwyllgor hefyd yn cael  cynnig sylwadau / argymhellion i’r adroddiad drafft terfynol ym mis Medi / Hydref  cyn cyflwyno i’r Cabinet  yn mis Hydref / Tachwedd ac i’r Cyngor Llawn yn mis Rhagfyr 2026.

Diolchwyd am yr adroddiad

Yn ystod y drafodaeth ddilynol nodwyd y sylwadau canlynol:

• Bod cynnwys yr hunanasesiad yn dda, ond bod lle i wella
• Angen gosod cyfeiriad at heriau cyfreithiol y mae’r Cyngor yn agored iddynt
• Datblygiad Polisi Cludiant Addysg yn ‘cael ei ddatblygu’: risg y bydd yr oediad yn cael effaith ar bresenoldeb disgyblion ynghyd a gwendidau ymarferol problemau llwybrau bysus ysgol
• Cyfeiriad at Ardoll Ymwelwyr yn amlygu bod y penderfyniad wedi ei wneud er nad yw’r cyfnod ymgynghori wedi dod i ben
• Angen gwirio’r datganiadau hynny sydd wedi dyddio, e.e., Polisi Iaith wedi ei gymeradwyo ac nid ‘allan i ymgynghoriad’
• Angen amlygu bod ariannu’r Unedau Trochi Disgyblion yn heriol - angen lobio i sicrhau bod y Llywodraeth yn ariannu’r Unedau yn llawn
• Isadeiledd ardaloedd gwledig Dwyfor a Meirionnydd - nodi her o geisio denu arian i wella’r isadeiledd
• Cyflwyno premiwm treth cyngor - nodi her o ymdopi gyda'r gwaith ychwanegol o gasglu a gweithredu’r premiwm.
• Gwella trefniadau casglu Treth Cyngor - her o wella perfformiad o gymharu â Chynghorau eraill
• Angen cloriannu llwyddiannau addysg ym maes llythrennedd a rhifedd. Beth yw’r her sydd wedi ei osod i gyflawni hyn?
• Cynllun Prentisiaethau - angen sicrwydd bod y cynllun yn cyfrannu at gynlluniau’r gweithlu i’r dyfodol.

PENDERFYNWYD:

·        Derbyn adroddiad drafft 2025 / 2026 o HUNANASESIAD CYNGOR GWYNEDD