Rhaglen, penderfyniadau a chofnodion

Derbyn unrhyw ymddiheuriadau am absenoldeb.

Derbyniwyd ymddiheuriadau gan y Cynghorwyr Gareth A Roberts, Menna Baines, Dafydd Meurig a Gareth Coj Parry.

Bydd y Cadeirydd yn cynnig y dylid llofnodi cofnodion y Cyfarfod Blynyddol o’r Cyngor a gynhaliwyd ar 14 Mai, 2026 fel rhai cywir.

Llofnododd y Cadeirydd gofnodion y cyfarfod blaenorol o’r Cyngor a gynhaliwyd ar  14 Mai 2026 fel rhai cywir.

Derbyn unrhyw ddatganiadau o fuddiant personol.

Ni dderbyniwyd unrhyw ddatganiad o fuddiant personol.

Derbyn unrhyw gyhoeddiadau gan y Cadeirydd.

            Nodwyd cydymdeimlad â theulu Robin Evans o Gaernarfon, yn wreiddiol o Eifionydd, a fu farw yn ddiweddar. Gwnaeth gyfraniad sylweddol i’r diwydiant teledu, yn un o sylfaenwyr Ffilmiau’r Nant a Rondo yma yng Ngwynedd, yn ogystal â bod yn aelod gwreiddiol o’r band Mynediad am Ddim.  Cydymdeimlwyd a theuluoedd Gwynedd sydd wedi colli rhai annwyl iddynt yn ddiweddar.

Llongyfarchwyd y Cynghorydd Dawn Lynne Jones am ennill gwobr Gymunedol Comisiynydd yr Heddlu. Mynegwyd llongyfarchiadau i Lois Medi o Fangor am ennill y Gadair yn Eisteddfod yr Urdd, Dafydd Llŷr Hughes o Lanbedrog ar ennill Ysgoloriaeth Artist Ifanc Eisteddfod yr Urdd a Katie Baddiley sydd yn Swyddog Cefnogaeth Gymunedol yr Heddlu yn Nyffryn Nantlle am gipio Medal Bobi Jones. Yn ogystal longyfarchwyd holl blant a phobl ifanc y sir a oedd yn cystadlu ac yn llwyddiannus yn yr Eisteddfod.

Nodwyd llongyfarchiadau i Leisa Gwenllian a holl gast a thîm cynhyrchu'r ffilm Effi o Blaenau. Dymunwyd pob lwc i holl athletwyr y sir a fydd yn cynrychioli Cymru yn Gemau’r Gymanwlad dros yr haf. 

Nodi unrhyw eitemau sy’n fater brys ym marn y Cadeirydd fel y gellir eu hystyried.

Dim i’w nodi.

Ystyried unrhyw gwestiynau y rhoddwyd rhybudd priodol ohonynt o dan Adran 4.18 o’r Cyfansoddiad.

(Cyhoeddwyd atebion ysgrifenedig yr Aelodau Cabinet i’r cwestiynau ymlaen llaw.)

(1)       Cwestiwn Y Cynghorydd Huw Rowlands

A ydy'r Aelod Cabinet dros Oedolion, Iechyd a Llesiant yn ymwybodol o rwystredigaeth gynyddol y cyhoedd oherwydd yr oedi sylweddol gan Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr a Grŵp Cynefin o ran sefydlu canolfan iechyd ym Mhenygroes, sef Canolfan Lleu, a hefyd yr oedi sylweddol gan Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr o ran sefydlu Canolfan Iechyd newydd yn Waunfawr?

Ateb yr Aelod Cabinet dros Oedolion, Iechyd a Llesiant, y Cynghorydd Dilwyn Morgan

Diolchwyd am y cwestiwn a'r cyfle i godi ymwybyddiaeth am faterion sydd yn effeithio’r cyhoedd. O ganlyniad i’r negeseuon pwysig sydd yn yr ymateb ysgrifenedig nododd i fod am ei ddarllen fel a ganlyn.

Yn fy rôl fel Cadeirydd Bwrdd Partneriaeth Ranbarthol y Gogledd rwyf yn cydweithio’n agos gyda’r Bwrdd Iechyd ac yn cael adroddiadau cyson am y sefyllfa. Mae’r adroddiadau hyn yn berthnasol i’r cynlluniau a nodwyd ond hefyd i gynlluniau ehangach er mwyn gwella darpariaeth iechyd ar draws y rhanbarth. Cadarnhaf felly fy mod yn ymwybodol o’r sefyllfa a deallaf y rhwystredigaethau.

Fodd bynnag, hoffwn gynnig sicrwydd i’r aelod o’r gwaith cadarnhaol a chydweithio cryf sydd yn digwydd rhwng ein gwasanaethau cymdeithasol ac iechyd yn Nyffryn Nantlle a Waunfawr. Mae gweithwyr proffesiynol o’r ddau sefydliad yn cynnal cyfarfodydd rheolaidd, ymweliadau ar y cyd, asesiadau cydweithredol a thrafodaethau amlddisgyblaethol i sicrhau bod unigolion yn cael y cymorth cywir ar yr adeg gywir. Mae diwylliant cryf o ddatrys problemau ar y cyd wedi datblygu, ac mae hyn yn wir ar draws y sir - nid dim ond i’r ardaloedd dan sylw, gyda staff yn gweithio'n greadigol ac yn hyblyg i ddod o hyd i atebion ymarferol i anghenion cymhleth.

Gwelir enghreifftiau da o gydweithio rhwng timau iechyd a gofal cymdeithasol i atal derbyniadau diangen i'r ysbyty, hwyluso rhyddhau amserol pan fo unigolion yn barod i adael ysbyty, a sicrhau bod y gefnogaeth briodol yn ei lle yn y gymuned. Mae cydweithio agos hefyd yn digwydd gyda'r gwasanaeth Tuag Adref er mwyn sicrhau dilyniant gofal cymesur a di-dor i unigolion wrth drosglwyddo o'r ysbyty yn ôl i'w cartrefi a'u cymunedau. Mae'r trefniadau hyn yn brawf o’r cydweithio rhwng partneriaid lleol gyda’r nod o wella canlyniadau i bobl leol ac i ddarparu gwasanaethau mwy integredig ac effeithiol.

Cwestiwn Atodol Y Cynghorydd Huw Rowlands

Be all Cyngor Gwynedd ei wneud i sicrhau gwireddu Canolfan Iechyd Waunfawr a Chanolfan Lleu yn y dyfodol rhagweladwy?

Ateb yr Aelod Cabinet dros Oedolion, Iechyd a Llesiant, y Cynghorydd Dilwyn Morgan

Diolchwyd am y cwestiwn. Mynegodd wedi iddo dderbyn y cwestiwn gwreiddiol ei fod wedi cysylltu â Chadeirydd y Bwrdd Iechyd yn bersonol, a bellach ei fod wedi derbyn amserlen lawn ganddo o beth yw’r cynlluniau yn ddau leoliad. Nododd y bydd yn ei rannu gyda’r Aelod a holodd y cwestiwn ynghyd a’r aelodau lleol i’r ardaloedd hynny.

(2)       Cwestiwn Y Cynghorydd Gruffydd Williams

Yn dilyn dyfarniad unfrydol y Goruchaf Lys yn achos For Women Scotland v Scotland Ministers (Ebrill 2025)  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 6.

Cyflwyno adroddiad Cadeirydd y Pwyllgor Safonau.

Derbyn yr adroddiad

Cyflwynodd Cadeirydd y Pwyllgorau Safonau adroddiad Blynyddol y Pwyllgor. Nododd ei bod wedi bod yn flwyddyn ddistaw gyda dim un gwrandawiad wedi ei gynnal. Diolchwyd i’r Aelodau am eu gwaith i gadw safonau uchel y Cyngor ac am eu cefnogaeth i’r Cynghorau Tref a Chymuned pan galw yn codi. Nodwyd diolch i’r Swyddog Monitro a’i dîm am eu cefnogaeth ac i’r Arweinwyr Grwpiau am roi blaenoriaeth i’r mater.

Rhoddwyd cyfle i’r aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

Holwyd o ran fframwaith cwynion beth oedd yr amserlen. Ymatebwyd drwy gymryd fod y cwestiwn am gwynion i’r Ombwdsmon gan nad yw’r Pwyllgor Safonau yn derbyn cwynion. Eglurwyd o ran y Pwyllgor Safonau os yn derbyn cwyn gan yr Ombwdsmon eu bod yn cael ei delio mewn mater o wythnosau. Wrth edrych ar yr Ombwtsmon mynegwyd fod yr amserlen yn gallu bod hyd at flwyddyn i gael ymchwiliad llawn.

PENDERFYNWYD derbyn yr adroddiad.

Cyflwyno adroddiad Cadeirydd y Pwyllgor Llywodraethu ac Archwilio.

Derbyn yr adroddiad

Cyflwynwyd yr adroddiad gan Gadeirydd y Pwyllgor Llywodraethu ac Archwilio yn ystod 2025/26. Mynegwyd mai hwn oedd y pedwerydd tro i’r adroddiad gael ei gyflwyno yn unol â disgwyliadau a chanllawiau Llywodraeth Cymru. Eglurwyd fod yr adroddiad yn rhoi crynodeb o waith y Pwyllgor ynghyd a thystiolaeth ar effaith mae’n ei wneud.

Nodwyd fod pob Awdurdod Lleol mae’r Cyngor yn wynebu nifer o heriau ac mae pwysau parhaus ar gyllidebau gwasanaethau statudol yn enwedig ym maes gofal. Eglurwyd ei bod yn credu fod trefniadau llywodraethu’r Cyngor wedi parhau i ddangos gwydnwch. Ategwyd yn wyneb yr heriau ariannol hyn fod rôl y Pwyllgor o ran craffu ariannol wedi bod yn ganolog, ac wedi chwarae rhan flaenllaw wrth graffu ar y gyllideb, monitro gorwariant ac i asesu risgiau i gynaliadwyedd ariannol y Cyngor yn y tymor canolig a’r tymor hir.

Diolchwyd i’r holl swyddogion, yr Aelodau Etholedig ac Aelodau Lleyg am eu hymrwymiad a’u cyfraniad drwy’r flwyddyn. Ychwanegwyd fod 2025/26 wedi bod yn flwyddyn o gryfhau a sefydlogi aelodaeth y Pwyllgor. Mynegwyd fod y flwyddyn wedi bod yn dilyn cyfnod o golled sylweddol gyda marwolaeth y diweddar Sharon Warnes a’r Cynghorydd Rob Triggs, ond fod eu cyfraniad i waith y Pwyllgor a'u hymroddiad i wasanaeth cyhoeddus yn parhau i’w hysbrydoli wrth barhau a’r gwaith.

Rhoddwyd cyfle i’r aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

Tynnwyd sylw fod canllawiau CIPFA yn pwysleisio'r angen i ddangos effaith y gwaith a gofynnwyd a oes modd cryfhau’r elfen hon drwy efallai dangos enghreifftiau o newidiadau o ganlyniad i’r pwyllgor yn fwy clir.

Gofynnwyd am fwy o wybodaeth am y ddau aelod o staff, sydd wedi ei amlygu yn y wasg yn ddiweddar, sydd wedi bod ar gyflog llawn am gyfnod o dros 9 mlynedd tra bod ymchwiliadau yn digwydd. Holwyd ar ba ricyn cyflog yr oeddent arnynt ac os oes mwy o bobl ar gyflogau llawn dros gyfnod hir tra bod ymchwiliadau yn digwydd. Ymatebwyd drwy nodi nad oes modd trafod staff unigol mewn cyfarfod agored, ond eu bod yn deall rhwystredigaeth y Cynghorydd ond nad oedd yn berthnasol i’r adroddiad hwn. Ychwanegwyd fod adolygiad ar y gweill ac y bydd casgliadau ymhen amser.

PENDERFYNWYD derbyn yr adroddiad.  

Cyflwyno adroddiad y Cyfarwyddwr Statudol Gwasanaethau Cymdeithasol.

Derbyn yr adroddiad.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan y Cyfarwyddwr Corfforaethol dros Wasanaethau Cymdeithasol.

I gychwyn ei gyflwyniad dangoswyd fideo am y cathod electroneg sy’n cael ei gynnig i gynorthwyo pobl gydag unigedd ac arwahanrwydd.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan gychwyn yn diolch i’r staff sydd gan y Cyfarwyddwr i’w gynorthwyo gyda’r gwaith. Mynegwyd fod y fideo a ddangoswyd yn un o nifer sydd yn hybu ac yn esbonio’r gwaith mae Gwasanaethau Cymdeithasol yn ei wneud, ac yn dathlu pan mae gwaith da yn cael ei wneud. Er hynny nodwyd ei bod yn anodd sefyll yno yn ymfalchïo ar ôl blwyddyn mor gythryblus.

Amlygwyd pwysigrwydd adroddiad Cyfiawnder dros eu Dewrder er pa mor anodd yw cydnabod beth sydd wedi digwydd ynghyd ar oblygiadau hir dymor sydd i’r Cyngor a Gwasanaethau Cymdeithasol. Mynegwyd balchder yn y  gwaith cadarnhaol ac adeiladol sydd wedi ei wneud er mwyn sicrhau fod trefniadau diogelu ac amddiffyn y Cyngor y gorau posib. Nodwyd ei bod yn  drasiedi i’r unigolion ynghyd a staff a disgyblion Ysgol Friars sydd wedi’i heffeithio. Ymhelaethwyd ar y gwaith diogelu sydd wedi ei wneud sydd yn mynd y tu hwnt i Wasanaethau Cymdeithasol a bod gwaith yn cael ei wneud ar y cyd gyda Gwasanaethau Corfforaethol i amlygu ei bod yn gyfrifoldeb ar bawb. Ychwanegwyd y bydd gwefan yn amlygu’r camau i adrodd ar unrhyw bryder, cefnogaeth a gwybodaeth yn cael ei lansio yn fuan. 

Nodwyd fod maint yr adran yn ddychrynllyd o fawr gyda gwariant o bron i £150miliwn, gyda 1500 o staff yn fewnol a bron i 3000 o staff  wrth edrych ar waith sy’n cael ei gomisiynu. O ganlyniad, ategwyd fod maint ac anferthedd y gwasanaethau yn ei gwneud yn heriol i Gynghorwyr herio’r gwasanaethau ar ei gwaith. Pwysleisiwyd fod methiannau yn anorfod a'u bod wedi bod yn  amlwg iawn drwy Adroddiad Cyfiawnder drwy eu Dewrder ac yn fwy diweddar achos Bryn Ffynnon, er hynny fod yr adran yn ceisio gwella gwasanaethau. Eglurwyd ei bod yn system sylweddol o bwys ond dan bwysau a bod angen amddiffyn a diogelu plant ac oedolion yn well, a'u bod dan bwysau i wella a bod angen buddsoddi er mwyn gwneud hyn. Tynnwyd sylw at y faith fod llawer o arian wedi ei fuddsoddi dros y misoedd diwethaf er mwyn gallu ymateb i heriau yn gynt.

Pwysleisiwyd fod arian yn her. Esboniwyd fod gwaith mewnol yn cael ei wario yn dryloyw ond fod costau allanol megis costau cartrefi plant arbenigol yn uchel tu hwnt a bod y galw ar wasanaethau yn cynyddu. Tynnwyd sylw i’r faith fod cyfeiriadau plant wedi bron iawn dyblu ers Covid gyda bron i 8,000 o achosion dros y flwyddyn ddiwethaf. Amlygwyd fod gwaith Llechen Lan wedi ei gyhoeddi sydd yn amlygu fod demograffeg Gwynedd yn heriol gyda llai o bobl ifanc a mwy o bobl hyn ac o ganlyniad fod her o ddarparu gwasanaethau i’r dyfodol. Ymhelaethwyd fod yr adroddiad yn rhoi rhai atebion ond ei fod hefyd yn galw ar Lywodraeth Cymru am fwy o gefnogaeth.

Nodwyd fod buddsoddiad wedi bod mewn  ...  gweld y cofnod llawn ar gyfer eitem 9.

I gyflwyno Adroddiad Blynyddol y Pennaeth Gwasanaeth Democratiaeth.

Derbyn yr adroddiad.

Cyflwynwyd adroddiad y Pennaeth Democratiaeth gan nodi ei bod yn ofynnol i gyflwyno adroddiad sy’n amlinellu'r gwaith sydd wedi ei wneud dros y flwyddyn ddiwethaf. Diolchwyd i’r Cyn-gadeirydd am ei gwaith a nodwyd llongyfarchiadau i’r Cyng. Dewi Owen em ei ethol yn Gadeirydd. Mynegwyd diolch i’r Pwyllgor Gwasanaeth Democratiaeth am eu mewnbwn ac i’r tîm am eu proffesiynoldeb drwy gydol y flwyddyn.

Amlygwyd uchafbwyntiau’r flwyddyn gan gyfeirio at y gwaith o ddechrau paratoi at Etholiad 2027 yngyd â cynlluniau i wella ddarpariaeth ddigidol yn Siambrau. Tynnwyd sylw at yr wythfed maes caidd a ychwanegwyd y maes hyfforddiant aelodau a gofynwyd i aelodau gwblhau’r hyfforddiant sydd ar gael. Aethpwyd ati i nodi blaenoriaethau eleni sydd yn barhad o waith y llynedd gyda’r Etholiad ar y gweill.

Rhoddwyd cyfle i’r aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

Tynnwyd sylw at y maesydd hyfforddiant craidd gan amlygu fod y niferoedd a adroddwyd sydd wedi cwblhau hyfforddiant yn parhau i fod yn isel gan amlygu ffigyrau megis 3 aelod heb gwblhau dim un o’r wyth maes. Amlygwyd pwysigrwydd yr hyfforddiant a’r ffaith eu bod ar gael ar lein unrhyw amser.

Holwyd os oes trafodaeth am gynghorwyr yn wynebu isetholiad os yn newid grŵp gwleidyddol yn ystod tymor democrataidd. Ymatebwyd drwy nodi nad oes camau ar lefel Llywodraeth Leol i ddod a gofyn o’r fath i mewn.

Gofynwyd ble mae’r wybodaeth ar gael am hyfforddiant aelodau, eglurwyd ei fod yn wybodaeth gyhoeddus ar y wefan ac ar gael ar Hunanwasanaeth Aelodau, ond gofynwyd i Gynghorwyd gysylltu os angen cymorth.

Diolch am yr holl hyfforddiant sydd ar gael a bod  budd mawr o’i mynychu. Diolchwyd i Cara y cyn Swyddog Hyfforddiant Aelodau am ei gwaith dros y blynyddoedd.

PENDERFYNWYD derbyn yr adroddiad.

I gyflwyno adroddiad yr Aelod Cabinet dros Wasanaethau Corfforaethol, Cyfreithiol a’r Gymraeg

Mabwysiadwyd Datganiad Amrywiaeth mewn Democratiaeth ar ei newydd wedd ynghyd â’r rhaglen waith i gefnogi’r datganiad.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan yr Aelod Cabinet dros Wasanaethau Corfforaethol gan nodi fod y Cyngor wedi mabwysiadu Datganiad Amrywiaeth yn ôl yn Hydref 2021 yn unol â Deddf Llywodraeth Leol 2021. Esboniwyd fod y datganiad yn amlygu ymrwymiad y Cyngor i annog ac i hyrwyddo mwy o amrywiaeth cyn etholiad Llywodraeth Leol 2027.

Mynegwyd gydag Etholiad Lleol nesaf ar y gweill ei bod yn amserol i adolygu’r datganiad. Amlygwyd nad oedd yn ofyniad statudol ond ei bod yn credu bod yr Aelodau yn awyddus i sicrhau cynrychiolaeth deg o gymdeithas, ac i annog unigolion o bob cefndir i sefyll i fod yn Gynghorydd.

Nodwyd nad oes newid sylweddol i’r datganiad ers 2021 dim ond ychydig o ddiweddariadau. Tynnwyd sylw at y rhaglen waith fydd yn cyd-fynd a’r datganiad a oedd yn amlygu’r camau a fydd yn cael ei gwneud gan y Tîm Democratiaeth a’r Tîm Etholiadau.

Amlygwyd fod y datganiad wedi derbyn cefnogaeth gan y Pwyllgor Gwasanaethau Democratiaeth a gyfarfu pythefnos yn ôl.

Rhoddwyd cyfle i aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

Diolchwyd am yr adroddiad, a chroesawyd y datganiad i gael Cynghorwyr sydd yn adlewyrchu’r  cymunedau sy’n cael ei gwasanaethu ac i ddileu rhwystrau sy’n sicrhau fod pobl o bobl cefndir ac oed yn rhan o wleidyddiaeth leol. 

Mynegwyd cefnogaeth gan amlygu ei bod yn hawdd dweud fod angen mwy o amrywiaeth ond bod rôl i’r Grwpiau Gwleidyddol i fod yn hybu ac annog yr amrywiaeth yma. Nodwyd y buasai trefn system pleidlais sengl drosglwyddadwy yn ei gwneud yn haws. Ymatebwyd drwy nodi fod gweithio gyda’r Arweinyddion Gwleidyddol yn rhan o’r rhaglen waith, ac mai drwy anogaeth Grŵp Plaid Cymru i gael merched ifanc i mewn i wleidyddiaeth y daeth yr Aelod Cabinet yn Gynghorydd.

Gofynnwyd pa rwystrau sydd wedi ei adnabod fel y prif rai i atal pobl rhag sefyll. Croesawyd sgwrs tu hwnt i’r cyfarfod a’r aelod er mwyn rhoi ystyriaeth deg i’r mater.

PENDERFYNWYD mabwysiadu Datganiad Amrywiaeth mewn Democratiaeth ar ei newydd wedd ynghyd a’r rhaglen waith i gefnogi’r datganiad.

I gyflwyno adroddiad yr Aelod Cabinet dros Wasanaethau Corfforaethol, Cyfreithiol a’r Gymraeg

Mabwysiadwyd Polisi Adrodd Cyfrinachol (“Canu’r Gloch”) Aelodau i’w osod yn y cyfansoddiad.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan y Cynghorydd Llio Elenid Owen, Aelod Cabinet dros Wasanaethau Corfforaethol a Chyfreithiol.

Mynegwyd yn ôl ym mis Ionawr bu i’r Cabinet fabwysiadu Polisi Canu’r Gloch ddiwygiedig i Staff Cyngor Gwynedd a oedd yn gam pwysig i gryfhau trefniadau’r Cyngor mewn ymateb i adroddiad Cyfiawnder Drwy ein Dewrder. Eglurwyd fod galw am bolisi a fyddai’n caniatáu i aelodau etholedig a chyfetholedig gal llwybr i ddod â phryderon am gamymddwyn difrifol i’r amlwg.

Esboniwyd fod angen paratoi Polisi a fyddai’n addas a priodol ar gyfer aelodau etholedig, gan fod trefn staff ynghlwm a deddfwriaeth cyflogaeth gyda gwarchodaeth gyfreithiol o fewn y Ddeddf Datgelu er Budd y Cyhoedd 1998. Nodwyd fod y polisi hwn yn cynnig arweiniad a llwybr clir i aelodau ar sut i godi pryderon mewn gofod diogel, ac mae’n cydfodoli gyda threfniadau eraill ar gyfer mathau penodol o bryderon fel y Cod Ymddygiad. Ategwyd mai beth sydd gerbron yw cyfundrefn lle gall aelodau ddod a materion i’r amlwg, derbyn arweiniad ac adborth ar y camau ymateb.

Amlygwyd y camau wrth lunio’r Polisi a oedd yn cynnwys mewnbwn gan y Grŵp Tasg Ymholiadau Aelodau ynghyd ag ymgysylltu a pob Aelod. Tynnwyd sylw am ymgynghoriadau gyda’r Pwyllgor Safonau, Pwyllgor Addysg ac Economi ynghyd a sefydliad Protect sef corff elusennol sy’n arbennig mewn materion canu’r gloch. Pwysleisiwyd fod addasiadau a gyflwynwyd gan y Pwyllgor Craffu wedi eu hymgorffori yn y Polisi.

Rhoddwyd cyfle i aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

Nodwyd cefnogaeth i’r polisi a diolchwyd i’r Aelod Cabinet a’r swyddogion am eu gwaith. Mynegwyd ei fod yn rhoi elfen o warchodaeth i aelodau ac yn dangos ymrwymiad i ddiwylliant o onestrwydd ac atebolrwydd ynghyd a hyder fod pryderon yn cael ei drin yn briodol ac yn gyfrinachol. Gofynnwyd sut oes modd i aelodau wybod pryd y dylid defnyddio'r polisi hwn yn hytrach ‘na gweithdrefnau eraill. Ymatebwyd drwy nodi mai hanfod y polisi yw adrodd ar unrhyw bryder ac y bydd y Swyddog Monitro yn adnabod y llwybr yn dilyn ei dderbyn.

Holwyd sut mae’r polisi yn rhoi cytbwysedd rhwng diogelu’r sawl sy’n codi’r pryder ac i atal y broses rhag cael ei ddefnyddio mewn anghydfodau gwleidyddol. Mynegwyd fod pwrpas difrifol i’r polisi hwn a bod disgwyliad i’r polisi gael ei ddefnyddio ar gyfer ymddygiad difrifol, gan nad oes modd i swyddogion ymwneud a materion gwleidyddol.

PENDERFYNWYD mabwysiadu Polisi Adrodd Cyfrinachol (“Canu’r Gloch”) Aelodau i’w osod yn y cyfansoddiad

I gyflwyno adroddiad y Swyddog Monitro.

Derbyn y wybodaeth am y diwygiadau i Adran 22 o’r Cyfansoddiad.

Cyflwynwyd  adroddiad y Swyddog Monitro gan nodi ei bod yn adroddiad trefniadaethol. Eglurwyd ym mis Ebrill fod newid wedi bod yn Neddfwriaeth Cyflogaeth ble ychwanegwyd at y categorïau ymddygiad annerbyniol i gynnwys aflonyddu rhywiol o fewn diffiniad o ddatgeliadau gwarchodedig. Eglurwyd fod y Swyddog Monitro yn unol â’i hawliau ddiwygio’r Cyfansoddiad yn unol â hyn, o ganlyniad nodwyd ei fod yn adroddiad ffurfiol i nodi’r newid.

Rhoddwyd cyfle i aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

Holwyd os oes modd newid y gair “whistle blowing” yn Saesneg, gan ei fod yn ffordd afiach o godi pryderon. Eglurwyd fod y term yn un cydnabyddedig sydd yn cael ei ddefnyddio yn gyson ar draws bob sector.

          PENDERFYNWYD mabwysiadu Polisi Adrodd Cyfrinachol (“Canu’r Gloch”) Aelodau i’w osod yn y cyfansoddiad

I gyflwyno adroddiad yr Aelod Cabinet dros Wasanaethau Corfforaethol, Cyfreithiol a’r Gymraeg.

1. Cynyddu’r trothwyon caffael fel a ganlyn:

·         Caffaeliadau hyd at £10,000 dyfynbris sengl

·         Caffaeliadau rhwng £10,000 a £100,000 gofyn am dri dyfynbris

·         Caffaeliadau o dros £100,000 cais agored am ddyfynbrisiau neu dendrau

2. Gwneud man newidiadau i Reolau Gweithdrefn Gontract y Cyngor fel y nodir yn Atodiad 1.

Cyflwynwyd yr adroddiad gan y Cynghorydd Llio Elenid Owen, Aelod Cabinet dros Wasanaethau Corfforaethol a Chyfreithiol.

Nodwyd ei bod yn amserol adolygu trothwyon tendro a dyfynbrisiau caffael y Cyngor yn dilyn newid deddfwriaeth cytundebu a chaffael sylweddol ynghyd a newid Rheolau Gweithdrefn Contractau mewnol y Cyngor yn dilyn penderfyniad y Cyngor hwn fis Mawrth y llynedd. Eglurwyd fod y trothwyon presennol wedi bod yn eu lle ers 1996, a chynnydd mawr wedi bod mewn chwyddiant a phrisiau dros y blynyddoedd.

Amlygwyd fod man newidiadau pellach wedi’i gyflwyno er mwyn sicrhau fod y Cyngor yn cydymffurfio a’r Ddeddf ynghyd a thacluso trefniadau mewnol a rhoi eglurder o’r trefniadau priodol. Nodwyd mai’r argymhelliad yw dyblu’r trothwyon. Eglurwyd wrth bennu’r trothwyon fod angen pwyso a mesur rhwng rhoi cyfleoedd agored, hybu cystadleuaeth a chyfranogiad busnesau lleol. Pwysleisiwyd fod yr argymhelliad heddiw yn cefnogi cadw’r budd yn lleol, gan fod trothwyon uwch yn gyfle i gefnogi busnesau lleol wrth roi hyblygrwydd yn y gweithdrefnau i wahodd cwmnïau lleol i gyflwyno dyfynbrisiau.

Mynegwyd fod yr adroddiad wedi'i gefnogi gan y Pwyllgor Llywodraethu ac Archwilio ac yn ei argymell i’r Cyngor Llawn.

Rhoddwyd cyfle i aelodau ofyn cwestiynau a chynnig sylwadau.

Mynegwyd nad oes unrhyw broblem gyda chynyddu’r trothwyon gan ei fod yn rhoi gwell galli i ariannu prosiectau gan gwmnïau lleol, ond tynnwyd sylw at drothwyon Cyngor Môn sydd llawer yn uwch.

Gofynnwyd am y gyfran llysiau a cig o Gymru mae’r Cyngor yn ei brynu. Ymatebwyd drwy nodi y bydd ymatebiad yn cael ei roi gan yr Adran Addysg.

Holwyd pa ystyriaeth sydd wedi ei roi i ddefnyddio trothwy uwch i gadw’r gwaith yn lleol ac i ba raddau mae modd i ddarnau bychan o waith i’r un cwmni yn cael ei gynnal. Ymatebwyd drwy nodi ei fod yn falanas o gael cyfundrefn ymarferol o ran gwerthoedd ac ar y llaw arall sicrhau priodoldeb o dan reoliadau.

          PENDERFYNWYD

1.     Cynyddu’r trothwyon caffael fel a ganlyn:

·         Caffaeliadau hyd at £10,000 dyfynbris sengl

·         Caffaeliadau rhwng £10,000 a £100,000 gofyn am dri dyfynbris

·         Caffaeliadau o dros £100,000 cais agored am ddyfynbrisiau neu dendrau

2.     Gwneud man newidiadau i Reolau Gweithdrefn Gontract y Cyngor fel y nodir yn Atodiad 1.

RHYBUDD O GYNNIG GAN Y CYNGHORYDD HUW ROWLANDS

Yn unol â’r Rhybudd o Gynnig a dderbyniwyd dan Adran 4.19 o’r Cyfansoddiad, bydd y Cynghorydd Huw Rowlands yn cynnig fel a ganlyn:-

Gofynnir i Gyngor Gwynedd gysylltu â Llywodraeth Cymru er mwyn:-

1. Mynegi pryder fod Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr yn ddarostyngedig i fesurau arbennig ers 11 mlynedd.

2. Holi pa gamau a pha ymdrechion fydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd er mwyn gwella’r ddarpariaeth iechyd yng Ngogledd Cymru i bobl Gwynedd.     

Gofynnir i Gyngor Gwynedd gysylltu â Llywodraeth Cymru er mwyn:-

1. Mynegi pryder fod Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr yn ddarostyngedig i fesurau arbennig ers 11 mlynedd.

2. Holi pa gamau a pha ymdrechion fydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd er mwyn gwella’r ddarpariaeth iechyd yng Ngogledd Cymru i bobl Gwynedd.     

Cyflwynwyd y rhybudd o gynnig gan y Cynghorydd Huw Rowlands o dan Adran 4.19 y Cyfansoddiad, ac fe’i heiliwyd.

Gosododd yr aelod y cyd-destun i’w chynnig, gan nodi:-

·         Deillio o rwystredigaeth methiannau bwrdd dros nifer o flynyddoedd.

·         Mesurau arbennig dros 11 mlynedd a nad oes un sefydliad gwladol yn holl hanes y Bwrdd Iechyd wedi bod mewn mesurau arbennig am gymaint o amser. 

·         Amlygwyd fod Archwilio wedi amlygu wythnos diwethaf nad oedd y Bwrdd wedi dangos yn glir sut gafod buddsoddiad gwerth £461miliwn wedi ei wario nac ei werth o ganlyniad i ddiffyg tystiolaeth ddibynadwy.

·         Pwysleisiwyd fod hyn yn dangos nad yw taflu mwy o arian yn llwyddiannus.

·         Nodwyd fod pob ymdrech i wella wedi methu. 

·         Wrth edrych ar Ysbyty Gwynedd - fod y diffygion yn glir heb fynd mewn i adeiladau drwy ddim lleoliadau parcio, biniau llawn a bod esgeulustod o’r math yma am arian am esgeulustod mwy.

·         Mynegwyd balchder o weld Llywodraeth Cymru yn rhoi un cynnig olaf i’r Bwrdd yr wythnos yma.

Mynegwyd cefnogaeth frwd i’r cynnig gan aelodau gan nodi:

·         Hyder yn y Llywodraeth Cymru yn gweld pwysigrwydd i symud ymlaen at y mater.

·         Tynnwyd sylw at yr 16 gwely gwag yn Nhywyn.

·         Pwysleisiwyd fod pawb yn ymwybodol o’r straeon hunllefus a bod y Llywodraeth wedi ei adael yn rhy hir i wneud rhywbeth am y mater.

·         Diolchwyd i staff rheng flaen am eu holl waith a'u bod yn gwneud gwaith gwych mewn sefyllfa mor anodd ac mai problem strwythurol yw hon.

PENDERFYNWYD mabwysiadu’r cynnig, sef:-

Gofynnir i Gyngor Gwynedd gysylltu â Llywodraeth Cymru er mwyn:

1.    Mynegi pryder fod Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr yn ddarostyngedig i fesurau arbennig ers 11 mlynedd.

2.    Holi pa gamau a pha ymdrechion fydd Llywodraeth Cymru yn eu cymryd er mwyn gwella’r ddarpariaeth iechyd yng Ngogledd Cymru i bobl Gwynedd.